Ўзбекистонда балиқ етиштириш ҳажми яқин йилларда 5 баробарга оширилади

Юртимизда аҳоли сонининг барқарор ўсиб бориши ортидан сифатли ва тўйимли оқсилли маҳсулотларга бўлган талаб ҳам кун сайин юқорилаб бормоқда. Инсон саломатлиги учун ғоят фойдали ва иқтисодий жиҳатдан энг самарали озуқа манбаларидан бири ҳисобланган балиқчилик тармоғини ривожлантириш бугун давлатимиз сиёсатининг устувор йўналишларидан бирига айланди. Шу муносабат билан, Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 11 июнь куни балиқчилик тармоғини тубдан янгилаш, соҳани замонавий технологиялар асосида қўллаб-қувватлаш ва ривожлантиришга қаратилган муҳим таклифлар тақдимоти билан яқиндан танишди.

Марказий Осиёда пешқадаммиз, аммо имкониятлар ҳали тўлиқ ишга солинмаган

Йиғилиш давомида келтирилган рақамлар ва таҳлиллар жуда диққатга сазовордир. Мамлакатимизда умумий узунлиги нақд 173 минг километрни ташкил этувчи улкан дарё ва канал ўзанлари мавжуд. Сўнгги йилларда бутун дунёда, хусусан, бизнинг минтақамизда сув ресурслари сезиларли даражада чекланиб бораётганига қарамасдан, Ўзбекистон Марказий Осиё минтақасида балиқ етиштириш ҳажми бўйича ҳануз мутлақ етакчи ўринни эгаллаб келмоқда. Мисол учун, ўтган 2025 йил сарҳисобига кўра, юртимизда жами 206 минг тонна балиқ маҳсулотлари ишлаб чиқарилган.

Бироқ, бугунги кунда анъанавий ва оддий кўл балиқчилигидан воз кечиб, сувни максимал даражада тежайдиган, қайта айлантириб ишлатадиган ҳамда интенсив технологияларга асосланган замонавий тизимга ўтиш давр талабидир. Боиси, ҳозирги кунда юқори маҳсулдорликка эга бўлган интенсив усулда балиқ етиштириш ҳажми умумий ишлаб чиқаришнинг атиги 20 фоизидан ошмаяпти. Ваҳоланки, бундай илғор технологиялар ҳосилдорлик ва тадбиркорларнинг соф даромадини бир неча баробар оширишга қодир. Агар юртимиздаги мавжуд имкониятлар ва сув ҳавзаларидан оқилона фойдаланилса, умумий балиқ етиштириш кўрсаткичини нақд 5 баробарга ошириш мумкинлиги илмий асослаб берилди.

Тадбиркорлар учун субсидиялар ва янги шаффоф тизим

Тақдимотда соҳа вакиллари учун қатор енгилликлар ва янги тизимлар эълон қилинди. Хусусан, юртимиздаги 329 та табиий сув ҳавзаси ҳамда сув омборлари, шунингдек, уларнинг атрофида жойлашган 163 минг гектар ер майдонларини тадбиркорларга ижарага беришнинг мутлақо янги, коррупциядан ҳоли ва шаффоф тизими жорий этилади. Шу билан бирга, интенсив балиқчилик ва наслчилик хўжаликларига ҳар йили кафолатланган тарзда зарур миқдорда сув етказиб бериш чоралари кўрилади.

Давлат раҳбари соҳага янги инновацияларни олиб кириш ва балиқчиларни молиявий рағбатлантириш бўйича қуйидаги муҳим механизмларни тасдиқлади:

• Ёпиқ сув айланма тизимини ўрнатган тадбиркорларнинг харажатлари бир қисми давлат томонидан қоплаб берилади;

• Хориждан сифатли, наслли она балиқларни импорт қилиб олиб келиш учун алоҳида субсидиялар ажратилади;

• Хўжаликларга энергия тежамкор қуёш панелларини ўрнатиш учун молиявий кўмак берилади;

• Тадбиркорларнинг айланма маблағлари учун ажратиладиган имтиёзли кредитларнинг фоиз харажатлари давлат томонидан компенсация қилинади.

Мана шундай кенг қамровли кўмак ва яратилаётган имкониятлар ҳисобига, келгуси йилнинг ўзидаёқ юртимизда балиқ етиштириш ҳажмини нақд 500 минг тоннадан ошириш бўйича масъулларга қатъий вазифалар юклатилди.

Наслчилик, илм-фан ва сунъий интеллект жорий этилади

Юқори ҳосилдорликка эришишнинг бош омили — бу сифатли чавоқ ва мустаҳкам генетикадир. Шу боис, юртимизда карп, лаққа, форель ва осётр каби харидоргир балиқ турларининг наслини яхшилаш, янги сермаҳсул зотларни маҳаллий иқлим шароитига мослаштириш ишларига старт берилади. Келгуси йилдан бошлаб, айниқса тоғолди ҳудудларида салқин сувни хуш кўрувчи қимматбаҳо форель ва осётр балиқларини етиштириш қувватлари ишга туширилади. Оҳангарон дарёси бўйида эса Балиқчилик илмий-тадқиқот институти учун янги тажриба-синов майдони барпо этилади.

Замонавий соҳани малакали кадрларсиз тасаввур этиб бўлмайди. Шу мақсадда Тошкент давлат аграр университетида Россиянинг Астрахан давлат техника университети ҳамда Хитойнинг машҳур Далян океан университети билан ҳамкорликда балиқчилик ва аквакультура бўйича қўшма халқаро факультет очиш таклифи маъқулланди.

Бундан ташқари, тармоқ тўлиқ рақамлаштирилади. Сувдан фойдаланиш, ер майдонлари, солиқ тўловлари, овланган маҳсулотлар ва ноқонуний балиқ овлашга қарши курашни ўз ичига олган ягона электрон платформа яратилади. Соҳага сунъий интеллект (AI) технологияларини кенг татбиқ этиш орқали ортиқча харажатлар қисқартирилиб, маҳсулдорлик бир неча баробарга оширилади.

Муҳтарам Президентимиз ушбу стратегик таклифларни тўлиқ маъқуллаб, мутасаддиларга сув ресурсларидан оқилона фойдаланган ҳолда халқимиз дастурхонига арзон, сифатли ва соғлом балиқ маҳсулотларини узлуксиз етказиб бериш юзасидан қатъий топшириқлар берди.

Юртимиз иқтисодиётидаги энг сўнгги ислоҳотлар, балиқчилик соҳасидаги янги имтиёзлар, нарх-наво ва кундалик ҳаётимизга оид энг ишончли, эксклюзив хабарларни ҳамиша Замин саҳифаларида биз билан биргаликда кузатиб боринг!