Сунъий йўлдошлар ёқилғисиз ҳаракатланишни ўрганди: янги магнит технологияси

Кентукки университети муҳандислари келажакда сунъий йўлдошларга двигателлар ва ёқилғи сарфисиз ўзаро аниқ жойлашувни сақлаб қолиш имконини берувчи технологияни намойиш этишди. Лаборатория тажрибасида учта аппарат фақат магнит майдонлари орқали бир-бирига таъсир ўтказган ҳолда сафни сақлаб турди. NASA ва АҚШ Миллий илмий жамғармаси томонидан қўллаб-қувватланган ушбу тадқиқот Аэроспасе Ссиенсе анд Течнологй журналининг 2026-йил сентябрь сонида чоп этилиши кутилмоқда. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Технология электромагнит формацион парвоз (ЭМФФ) йўналишига тегишли бўлиб, унинг асосий ғояси ҳар бир сунъий йўлдошни электромагнит ғалтаклар билан жиҳозлашдан иборат. Ток ўтганда улар қўшни аппаратларнинг майдонлари билан ўзаро таъсирлашадиган магнит майдонларини ҳосил қилади. Натижада сунъий йўлдошлар жисмоний алоқасиз ва двигателларни ёқмасдан бир-бирини тортиши ёки итариши мумкин. Илгари бундай тизимлар фақат иккита аппарат учун кўриб чиқилган, чунки иштирокчилар сони ортиши билан бошқарув жараёни ҳаддан ташқари мураккаблашиб кетар эди.

Янги иш муаллифлари ўзгарувчан магнит майдонларидан фойдаланишни таклиф қилишди. Ғалтаклар ўзгармас ток ўрнига турли частотали синусоидал сигналлар билан озиқланади. Сунъий йўлдошлар фақат бир хил частотадан фойдаланган тақдирдагина ўзаро таъсирга киришади. Бу ёндашув ягона марказий контроллердан воз кечиш имконини беради: ҳар бир аппарат фақат энг яқин қўшнилари ҳақидаги маълумотлар асосида қарор қабул қилади, бу эса тизимни йирик гуруҳлар учун кенгайтиришни осонлаштиради.

Ғояни текшириш учун тадқиқотчилар Ардуино Дуе микроконтроллери, лазерли масофа датчиклари ва сиmsиз алоқа тизими билан жиҳозланган учта мобил модулдан иборат экспериментал қурилма яратишди. Синовлар давомида тизим 30 сониядан камроқ вақт ичида белгиланган конфигурацияга чиқишга муваффақ бўлди. Сафни сақлашдаги ўртача хатолик бир миллиметрдан камроқни ташкил этди, бу эса компьютер моделлаштириш натижалари билан тўлиқ мос келди.