Коинотнинг тезлашиб кенгайиши Иа туридаги ўта янги юлдузлар орқали тасдиқланди

Саутгемптон университети тадқиқотчилар гуруҳи 2025-йилда Монтлй Нотисес оф те Роял Астрономикал Сосиетй журналида эълон қилинган шов-шувли тадқиқотни мустақил равишда қайта текшириб чиқди. Аввалги ишда юлдузлар популяциясининг ёши ҳисобга олинса, Коинотнинг тезлашиб кенгайиши моделига эҳтиёж қолмаслиги таъкидланган эди. Бироқ янги таҳлиллар қўшимча ўзгарувчилар, жумладан, галактикаларнинг хусусиятлари инобатга олинганда ҳам, кузатув маълумотлари тезлашув моделига мос келишини кўрсатди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Иа туридаги ўта янги юлдузлар космологияда "стандарт шамлар" сифатида хизмат қилади. Уларнинг ёрқинлиги деярли бир хил бўлгани сабабли, олимлар ушбу объектлар ёрдамида коинот миқёсидаги масофаларни ўлчайдилар. Айнан шу юлдузлар асосида 1990-йиллар охирида Коинотнинг тезлашиб кенгайиши исботланган ва бу кашфиёт учун 2011-йилда физика бўйича Нобел мукофоти берилган эди.

Ёнсе университети олимлари томонидан илгари сурилган танқидий қарашга кўра, ўта янги юлдузлар ёрқинлигининг уларнинг она юлдузлари ёшига боғлиқлиги тезлашув эффектини шунчаки симуляция қилиши мумкин эди. Бу назария қоронғу энергия тушунчасини шубҳа остига қўйган эди. Аммо Саутгемптон тадқиқотчилари асл танқидий ишда маълумотларнинг тўлиқ ҳисобга олинмаганини аниқлашди.

Янги таҳлиллар шуни кўрсатдики, юлдузлар популяциясининг ёши ҳақиқатан ҳам ўта янги юлдузлар хусусиятларига таъсир қилади, бироқ бу таъсир қоронғу энергиясиз коинот динамикасини тушунтириб бериш даражасида кучли эмас. Тадқиқотчилар галактикалар массаси ва юлдузлар муҳитини қайта ҳисоблаб чиққанларидан сўнг, Коинотнинг кенгайиши секинлашаётгани ҳақидаги хулосалар ўз тасдиғини топмади.

Шунга қарамай, олимлар бу каби илмий баҳслар методологик жиҳатдан фойдали эканини таъкидламоқда. Бундай "стресс-тестлар" космологик ўлчовлар аниқлигини оширишга ва ўта янги юлдузларни стандартлаштириш моделларини такомиллаштиришга ёрдам беради. Ҳозирги вақтда илмий консенсус ўзгаришсиз қолмоқда: Коинотнинг тезлашиб кенгайиши энг асосли илмий тушунтиришдир.