Япония дунёдаги энг йирик AESни ишга туширди: Ядро чиқиндилари инқирози кучаймоқда

Япония дунёдаги энг йирик AESни ишга туширди: Ядро чиқиндилари инқирози кучаймоқда

Япония глобал энергетика инқирози ва импорт қилинадиган ресурсларга қарамликни камайтириш стратегияси доирасида дунёдаги энг йирик атом электр станцияси ҳисобланган Кашивазаки-Карива объектининг 6-реакторини қайта ишга туширди. Ушбу қадам мамлакат иқтисодиёти учун муҳим бўлса-да, соҳа мутахассислари ядровий чиқиндиларни сақлаш масаласида жиддий хавотир билдирмоқда. ixbt.com маълумотига кўра, станциянинг қайта фаоллашиши Япония атом саноатидаги энг нозик муаммо — ишлатилган ёқилғини утилизация қилиш масаласини яна кун тартибига чиқарди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Кашивазаки-Карива станциясининг оператори Токё Электрик Повер Компани Ҳолдингс (ТEПКО) компанияси 2011-йилдаги Фукусима-1 фожиасидан сўнг жорий этилган миллий мораторий сабабли объект фаолиятини тўхтатган эди. Эндиликда 6-реакторда филтрация тизимлари ва водород портлашидан ҳимоя қилувчи қўшимча хавфсизлик чоралари ўрнатилди. Шунга қарамай, станция бош менежери Такеюки Инагаки ёқилғи билан ишлашнинг барқарор режаси бўлмаса, электр энергияси ишлаб чиқариш эртами-кечми барибир тўхтаб қолишидан огоҳлантирди.

Чиқинди омборларининг тўлиб бориши

Япония электр энергетика компаниялари федерацияси маълумотларига кўра, мамлакатдаги камида учта атом станциясининг ёқилғи сақлаш ҳавзалари яқин беш йил ичида тўлиқ тўлиб бўлади. Кашивазаки-Карива станциясининг ўзида 6-реактор ҳавзасининг тўлиш даражаси аллақачон 88 фоизга етган. Бу эса янги ёқилғи элементларини жойлаштириш учун жой қолмаётганидан далолат беради.

Япония ҳукумати ҳозирда ушбу муаммони ҳал қилишнинг икки йўлини кўриб чиқмоқда: ишлатилган ёқилғини қайта ишлаб, ундан плутоний ва уранни қайта ажратиб олиш ёки уларни тўғридан-тўғри чиқинди сифатида кўмиш. Расмий Токио ресурслар чекланганлиги сабабли қайта ишлаш вариантига урғу бермоқда, бироқ бу технология ҳали тўлиқ йўлга қўйилмаган. Натижада мамлакатда минглаб ядровий каллаклар ясашга етадиган катта миқдордаги плутоний захираси тўпланиб қолган.

Тинч океанидаги узоқ орол варианти

Вазиятдан чиқиш учун Япония ҳукумати Токиодан қарийб 2000 километр жанубда жойлашган, доимий аҳолиси бўлмаган Минамиторишима оролида доимий чиқиндихонасини ташкил этиш имкониятини ўрганмоқда. Бироқ, бу ташаббус экспертлар ва маҳаллий ҳокимият органлари томонидан кескин танқид қилинмоқда. Уларнинг фикрича, бундай узоқ ва бориш қийин бўлган ҳудудни танлаш техник эмас, балки кўпроқ сиёсий қарордир.

Япония Иқтисодиёт, савдо ва саноат вазирлиги тақдим этган рақамлар соҳадаги инқироз кўламини яққол кўрсатади:

  • 2025-йил декабрь ҳолатига кўра, 17 та атом станциясида 17 минг тоннадан ортиқ ишлатилган ёқилғи тўпланган;
  • Мавжуд омборларнинг умумий сиғими 80 фоиздан ортиқ даражада банд қилинган;
  • Мамлакатдаги 54 та реактордан ҳозирча фақат 15 таси ўз фаолиятини тиклаган.
Ўзбекистон каби атом энергетикасини ривожлантиришни режалаштираётган давлатлар учун Япониянинг ушбу тажрибаси ва чиқиндилар билан боғлиқ муаммолари муҳим дарс бўлиши мумкин. Технологик жиҳатдан энг илғор давлатлардан бири ҳам ядровий чиқиндиларни узоқ муддатли хавфсиз сақлаш масаласида ҳали ҳам якуний ва самарали ечимга эга эмаслиги соҳанинг нақадар мураккаблигини кўрсатади.

Zamin.uz сайтини Google'га қўшинг"Zamin"ни Telegram'да ўқинг!
Abror Shuhratov
«ZAMIN.UZ» муҳаррири

Изоҳлар 0

Мавзуга оид янгиликлар