Ўзбекистонда ID-карта (паспорт) — шахсни тасдиқловчи асосий ҳужжатлардан бири. У олиш ёки алмаштириш жараёни оддий, лекин айрим ҳолатларда муддат ва талабларига эътибор бериш керак. Қуйида ID-картани расмийлаштириш, қайта олиш ва алмаштириш билан боғлиқ энг муҳим қоидаларни бир жойга жамладик.
Қачон ID-карта расмийлаштирилади ва берилади?
ID-картани тайёрлаш ва топшириш қуйидаги вазиятларда амалга оширилади:
Бола учун (ихтиёрий тартиб)
Ота-она ёки васий (ҳомий) хоҳишига кўра бола туғилган кундан бошлаб 16 ёшга тўлгунига қадар ID-карта расмийлаштирилиши мумкин.16 ёшга тўлганда
Фуқаро 16 ёшга етганида ID-карта олиши шарт бўлади.Фуқаролик масалаларида
Ўзбекистон Республикаси фуқаролигига қабул қилинганда ёки шахс Ўзбекистон фуқароси сифатида тан олинганда ID-карта расмийлаштирилади.Муддати тугаганда
ID-картанинг амал қилиш муддати якунланса, янги ID-карта олиш керак бўлади.Шахсий маълумотлар ўзгарганда
Қуйидаги маълумотлар алмашса, ID-карта янгиланади:
фамилия, исм, отасининг исми;
миллати;
туғилган сана;
жинси.
Хатолик ёки техник нуқсон чиқса
ID-картада ёки чипда маълумотлар нотўғри киритилгани, ноаниқлик, хато ёки техник муаммо борлиги аниқланса — алмаштиришга асос бўлади.ID-карта ёки чип яроқсиз бўлиб қолса
Ҳужжат шикастланса, ўқилмай қолса ёки чип ишламаса — қайта расмийлаштирилади.Ашёвий далил сифатида олиб қўйилса
ID-карта ҳужжатли далил сифатида олиб қўйилган бўлса, кейин белгиланган тартибда қайта берилиши/янги расмийлаштирилиши мумкин.Йўқотиб қўйилса
ID-карта йўқолган тақдирда янги ID-карта олиш учун мурожаат қилинади.
Алмаштиришда тезкор кўриб чиқиладиган ҳолатлар
Агар ID-карта:
фамилия, исм, отасининг исми,
туғилган сана,
жинс
ўзгаргани сабабли алмаштирилса ёки ID-карта/чипда маълумотларда ноаниқлик-хатолар аниқланса, фуқаро маълумотларни йиғиш пунктига ушбу ҳолатни тасдиқловчи ҳужжатларни тақдим этади. Шу асосда электрон талабнома шакллантирилган кундан бошлаб, одатда, бир иш куни ичида кўриб чиқилади.
ID-карта йўқолса нима қилиш керак?
Агар фуқаро ID-картани йўқотиб қўйса:
ўзига қулай бўлган маълумотларни йиғиш пунктига мурожаат қилади;
ID-карта йўқолганлиги ҳақида ариза берилади;
янги ID-карта белгиланган тартибда, ариза тушган кундан бошлаб, бир иш куни ичида берилади.
Чипда “миллати” қандай ёзилади?
ID-карта чипидаги “миллати” ҳақидаги ёзув қуйидаги тартибда киритилади:
одатда ота-онанинг миллатига мувофиқ ёзилади;
агар ота-она турли миллатга мансуб бўлса, биринчи марта ID-карта берилганда фуқаро хоҳишига кўра отасининг ёки онасининг миллати киритилади;
кейинчалик эса, фуқаронинг ёзма аризаси асосида, миллати ҳақидаги ёзув фақат бир марта отаси ёки онасининг миллатига ўзгартирилиши мумкин.
Мурожаат қилиш муддати: бир ойни ўтказиб юборманг
Қоида оддий: агар ID-картанинг амал қилиш муддати тугаса ва тегишли ёшга етилса ёки фуқаронинг фамилияси, исми, отасининг исми, туғилган йили, миллати ўзгарса — шу ўзгаришдан кейин бир ой ичида ID-карта олиш (алмаштириш) учун мурожаат қилиш лозим.
Хулоса қилиб айтганда, ID-карта масаласида энг муҳим нарса — сабабни тўғри аниқлаш, тасдиқловчи ҳужжатларни тайёрлаш ва муддатни “чўзмаслик”. Ҳужжатларингиз жойида бўлса, жараён кўпинча тез ҳал бўлади.
