Жаҳлингиз қачон портлайди? Туғилган кунингиз ишора беради...
Кимдир арзимаган гапдан ҳам гугуртдек ёниб кетади, бошқаси эса ойлаб жим юриб, охирги томчидан кейин портлайди. Ғазабнинг ташқи кўриниши ҳар хил бўлса-да, унинг ортида кўпинча чарчоқ, назоратни йўқотиш қўрқуви ёки ичда тўпланган хафагарчилик туради.
Нумерологик талқинларда туғилган кун инсоннинг жаҳлга қандай муносабат билдиришини рамзий тарзда кўрсатиши айтилади. Қуйидаги рўйхатдан санангизни топинг — эҳтимол, асабийлашганда такрорлайдиган одатингизни таниб қоларсиз.
Муҳим: келтирилган фоизлар илмий ўлчов эмас. Туғилган сана инсонда невроз ёки тажовузкорлик борлигини аниқламайди.
13, 15, 16, 18 ва 20-саналар: тез ёниб кетадиганлар
Ушбу саналарда туғилганлар ҳиссиётни кучли қабул қиладиган ва вазиятга тез реакция билдирадиган инсонлар сифатида талқин қилинади.
Улар жаҳлланганида:
овозини тез кўтариши;
ўйламасдан кескин гапириши;
майда муаммони ҳам катта ҳодисадек қабул қилиши;
хафалигини яширмаслиги;
кейин эса айтган гапидан пушаймон бўлиши мумкин.
Бундай инсонларнинг жаҳли тез чиққани каби, айрим ҳолларда тез босилиши ҳам мумкин. Муаммо портлашнинг ўзида эмас, ўша лаҳзада атрофдагиларга етказилган зарарда.
Энг хавфли нуқта: чарчоқ, очлик, уйқусизлик ва узоқ вақт тўпланган босим.
Жаҳлни бошқариш йўли: жавоб беришдан олдин камида 90 сония танаффус қилиш, хонадан қисқа муддатга чиқиш ва ҳиссиётни айбловсиз ифодалаш.
Масалан:
«Ҳозир қаттиқ жаҳлим чиқди. Нотўғри гапириб қўймаслик учун бироз вақт керак».
7, 8, 11, 12, 14, 25, 26 ва 29-саналар: ташқи томондан хотиржамлар
Бу гуруҳдагилар вазмин ва ўзини назорат қиладигандек кўринади. Атрофдагилар уларни «жаҳли чиқмайдиган инсон» деб ўйлаши мумкин.
Аммо улар кўпинча:
хафалигини ичда сақлайди;
муаммони очиқ айтмайди;
узоқ вақт сабр қилади;
ҳаммасини эслаб юради;
чегара бузилганда кутилмаган даражада кескин жавоб қайтаради.
Шунинг учун уларнинг жаҳли бошқаларга тўсатдан пайдо бўлгандек туюлади. Аслида эса у бир неча кун, ой ёки ҳатто йил давомида йиғилган бўлиши мумкин.
Улар бир вазият учун эмас, айтилмай қолган барча хафагарчиликлар учун портлаши мумкин.
Энг хавфли нуқта: «ҳаммаси яхши» деб юриб, ички норозиликни яшириш.
Жаҳлни бошқариш йўли: муаммони охирги нуқтага етмасидан олдин айтиш. Кичик хафаликни ўз вақтида муҳокама қилиш катта портлашнинг олдини олади.
1, 2, 5, 6, 10, 22, 23, 24 ва 28-саналар: кутилмаганликни ёқтирмайдиганлар
Ушбу саналарда туғилганлар режа, аниқлик ва вазият устидан назоратни қадрлаши мумкин.
Уларнинг асаби кўпроқ қуйидаги ҳолларда таранглашади:
режа тўсатдан ўзгарганда;
кимдир кечикканда;
ваъда бажарилмаганда;
техника ёки иш жараёни ишламай қолганда;
натижа кутилганидек чиқмаганда;
бошқалар масъулиятсиз ҳаракат қилганда.
Улар одатда ўзини бошқара олади, аммо воқеалар назоратдан чиқса, кескин реакция билдириши мумкин.
Бу гуруҳнинг жаҳли кўпинча одамнинг ўзига эмас, ноаниқлик ва тартибсизликка қаратилган бўлади.
Энг хавфли нуқта: «ҳамма нарса мен режалаштирганимдек бўлиши шарт» деган ички қоида.
Жаҳлни бошқариш йўли: ҳар бир режа учун муқобил вариант тайёрлаш ва назорат қилиб бўлмайдиган ҳолатларни қабул қилишни ўрганиш.
Ўзингиздан сўранг:
«Бу вазият ҳақиқатан хавфлими ёки фақат мен кутгандек бўлмадими?»
3, 4, 9, 17, 19, 21, 27, 30 ва 31-саналар: совуққон, аммо унутмайдиганлар
Бу саналарда туғилганлар ҳиссиётдан кўра мантиқ билан ҳаракат қилишга мойил инсонлар сифатида талқин қилинади.
Улар:
жанжал пайтида ҳам овозини кўтармаслиги;
вазиятни кузатиб, хулоса чиқариши;
ҳиссиётга берилмасдан қарор қабул қилиши;
баҳсни қисқа жумла билан тугатиши;
хафаликдан кейин инсондан узоқлашиши мумкин.
Уларнинг жаҳли шовқинли эмас, аммо таъсири кучли бўлади. Улар портлаш ўрнига муносабатини, ишончини ёки қарорини ўзгартириши мумкин.
Масалан, қаттиқ хафа бўлганини билдирмасдан:
мулоқотни камайтиради;
ёрдам беришни тўхтатади;
муносабатни узади;
инсонни ҳаётидан чиқариб ташлайди.
Уларнинг жаҳли бақириқда эмас, совуқ қарорда намоён бўлиши мумкин.
Энг хавфли нуқта: ҳиссиётни умуман билдирмасдан, жазо сифатида сукут сақлаш.
Жаҳлни бошқариш йўли: қарор қабул қилишдан олдин хафаликни очиқ ва аниқ ифодалаш. Сукут ҳар доим ечим эмас.
Жаҳлдорлик ва невроз бир хил нарсами?
Йўқ. «Невроз одам» ибораси тиббий нуқтаи назардан тўғри ва аниқ атама эмас.
Жаҳлдорлик:
темперамент;
чарчоқ;
уйқу етишмаслиги;
стресс;
ҳаётдаги босим;
муносабатлардаги низо;
соғлиқ муаммолари билан боғлиқ бўлиши мумкин.
Невротик бузилишлар эса хавотир, қўрқув, мажбурий фикрлар ёки бошқа аломатлар билан кечиши мумкин бўлган мураккаб руҳий ҳолатлардир. Бундай ҳолатни туғилган сана ёки ижтимоий тармоқдаги тест эмас, мутахассис баҳолайди.
Нега айримлар тез, бошқалар эса кеч портлайди?
Инсоннинг жаҳлга муносабати кўпинча болаликдан шаклланади.
Масалан:
ҳиссиётни очиқ кўрсатишга рухсат берилган оилада ўсган инсон жаҳлини тез ифодалаши мумкин;
жанжал учун жазоланган инсон эса хафалигини ичда сақлашга ўрганади;
доим ўзини ҳимоя қилишга тўғри келган одам жуда тез реакция билдириши мумкин;
«кучли бўлиш» талаб қилинган инсон эса охирги нуқтагача сабр қилади.
Шу сабаб жаҳлнинг услубини туғилган кундан кўра ўтмиш тажрибаси ва ўрганилган одатлар яхшироқ тушунтиради.
Жаҳл чиқишидан олдин тана қандай сигнал беради?
Портлаш одатда бир зумда содир бўлгандек кўринади. Аммо тана ундан олдин бир нечта сигнал юборади:
жағнинг қаттиқ қисилиши;
елкалар таранглашиши;
юрак уришининг тезлашиши;
нафаснинг қисқариши;
қорин ёки кўкракда сиқилиш;
қўлларнинг титраши;
юзнинг қизиши;
бир фикрнинг қайта-қайта такрорланиши.
Ушбу сигналларни эрта пайқаш реакцияни тўхтатиш имконини беради.
60 сониялик «портламаслик» усули
Жаҳлингиз чиқаётганини сезсангиз, қуйидаги тартибни бажаринг:
Тўхтанг. Дарҳол жавоб берманг.
Нафас олинг. Бурундан 4 сония нафас олиб, 6 сонияда чиқаринг.
Танани бўшатинг. Жағ, елка ва қўлларни юмшатинг.
Ҳисни номланг. «Мен хафаман», «Мен назоратни йўқотгандек бўлдим».
Эҳтиёжни айтинг. «Менга ҳозир вақт керак» ёки «Бу масалани тинч муҳокама қилмоқчиман».
Жаҳлни бошқариш уни йўқ қилиш дегани эмас. Ғазаб ҳам инсонга чегара бузилгани ёки адолатсизлик содир бўлгани ҳақида сигнал бериши мумкин.
Муҳими — уни зарар етказмайдиган шаклда ифодалаш.
Қачон мутахассис ёрдами зарур?
Қуйидаги ҳолатларда психолог ёки шифокор билан маслаҳатлашиш фойдали бўлади:
жаҳл туфайли муносабатлар мунтазам бузилса;
ҳақорат, таҳдид ёки зўравонлик кузатилса;
инсон кейинги ҳаракатларини эслай олмаса;
майда воқеалар ҳам кучли портлашга сабаб бўлса;
доимий хавотир, уйқусизлик ёки тушкунлик бўлса;
ғазабдан кейин қаттиқ айбдорлик ҳисси пайдо бўлса;
ўзингизга ёки бошқаларга зарар етказиш фикри келса.
Ёрдам сўраш заифлик эмас. Аксинча, реакция учун жавобгарликни ўз зиммасига олишдир.
Асосий хулоса
Нумерологик талқинларга кўра, айрим саналарда туғилганлар тез портлайди, бошқалар жаҳлини ичда сақлайди, яна бир гуруҳ эса фақат назоратни йўқотганда асабийлашади.
Бироқ туғилган сана инсонни жаҳлдор ёки хотиржам қилиб қўймайди. Ғазабни бошқариш услубига тарбия, тажриба, стресс, уйқу ва кундалик одатлар кучлироқ таъсир кўрсатади.
Энг муҳим савол «мен қайси ўриндаман?» эмас. Асосийси — жаҳлим чиқишидан олдин танам қандай сигнал беради ва ўша пайтда қандай янги реакцияни танлай оламан?
Сизнинг туғилган санангиз учун берилган таъриф жаҳлланиш услубингизга мос келдими? Ўз фикр ва тахминларингизни изоҳларда қолдиринг!
Изоҳлар 0
…