İran'daki kanlı protestolar ve Washington'un sert tehditleri arka planında, dünya yeni bir savaşın başlamasını bekliyordu. Ancak, ABD Başkanı Donald Trump, son zamanlarda Tahran'a bir askeri saldırı düzenleme fikrinden vazgeçti. The Washington Post ve Axios, Beyaz Saray kaynaklarına atıfta bulunarak, Trump'ın bu karara varmasına neden olan pragmatik nedenleri açıkladı.
Durum nasıl değişti: Sessiz gösterilerden kanlı çatışmalara
Başlangıçta, ABD istihbaratı İran'daki protestoları rejim için ciddi bir tehdit olarak görmemişti. Ancak 8 Ocak'a kadar durum daha da kötüleşti:
- Şiddet: İran hükümeti interneti kapattı ve protestocuları topluca ateşlemeye başladı.
- Vaat: Trump, 13 Ocak'ta "yardım zaten yolda" diyerek protestocuları iktidarı devirmeye açıkça çağırdı.
- Hazırlık: Beyaz Saray'da, askeri gemiler ve denizaltılar aracılığıyla stratejik hedeflere saldırı planları Trump'ın masasına yerleştirildi.
Saldırıyı engelleyen üç ana faktör
Trump'ın emir vermesine ne engel oldu? Analistler birkaç önemli neden göstermektedir:
- Gizli görüşmeler: İran Dışişleri Bakanı Abbas Alokchi, ABD Özel Temsilcisi Steve Whitkoff ile iletişime geçti ve protestocuları toplu katliam etme planının iptal edileceğini vaat etti. Bu, Trump'ın "yüzünü kurtarmak" için gerekli bir bahaneydi.
- Müttefiklerin endişeleri: İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, İsrail'in yeni bir savaşa henüz hazır olmadığını belirtirken, Suudi Arabistan ve Katar bölgede istikrarsızlıktan korkarak Washington'ı durdurdu.
- Askeri güç kıtlığı: Pentagon, ABD'nin ana deniz kuvvetlerinin şu anda Venezuela'ya baskı yapmak için Karayipler'e yönlendirildiğini iddia ediyor. İran'ın yıkıcı karşı saldırısını püskürtmek için Orta Doğu'da yeterli kaynak yoktu.
Protestocuların hayal kırıklığı ve kayıp sayısı
Trump'ın geri çekilmesi, İran içindeki muhalefet için beklenmedik bir darbe oldu. Birçok protestocu kendilerini "satılmış" hissediyor.
- Öfke: "Trump, İranlı gençlerin hayatlarını sattı," diyor Türkiye ve Kanada'ya kaçan aktivistler.
- Kayıplar: İnsan hakları savunucularının son verilerine göre, çatışmalarda ölenlerin sayısı 5.000'e ulaşmış olabilir.
Özet: İtibar mı yoksa barış mı?
Trump'ın temel argümanı, saldırının rejimin çöküşünü garanti etmemesiydi. Askeri operasyonun olumsuz sonuçları olası faydalardan daha fazlaydı. Ancak, uzmanlara göre, Trump vaat ettiği yardımı vermezse, tarihte "insanları gösterilere teşvik eden ve sonra terk eden bir lider" olarak kalabilir.
Şu anda, Ayatollah Khamenei ve Trump arasındaki "söz savaşı" devam ediyor. Askeri seçenek hala masada, ancak Washington şu anda bekleme ve gözlem pozisyonunu seçti.
Sizce Trump'ın askeri saldırıdan vazgeçmesi doğru bir karar mı yoksa İran rejiminin daha da güçlenmesine olanak mı sağlıyor?
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
