ABD Başkanı Donald Trump'ın girişimiyle başlatılan Barış Konseyi'ne şimdiye kadar 19 ülke resmen katıldı. Dikkat çekici bir nokta, bunlardan 12'sinde nüfusun çoğunluğunu Müslümanlar oluşturmaktadır. Siyaset bilimci Kamoliddin Rabbimov'a göre, bu tesadüf değil: bu ülkeler konseyi Yakın Doğu'da neredeyse 80 yıldır devam eden çatışmanın çözümü olarak görüyor.
Uzmana göre, Müslüman ülkeler bu format aracılığıyla İsrail'in Filistin ve diğer bölgelerde hareketlerini kısıtlamayı, pozisyonlarını ABD liderliğine doğrudan iletmeyi ve konsey içinde etki yaratmayı amaçlıyordu. Yani, mesele sadece yeni yapıya katılmak değil, onu siyasi bir araç olarak kullanmaktır.
Şu anda, İsviçre'nin Davos şehrinde bir sonraki Dünya Ekonomik Forumu düzenleniyor. Bu sefer forumun ana intrigi Trump'ın katılımı ve konuşmasıydı. Çünkü konuşmasında Grönland, Rusya-Ukrayna savaşı ve Orta Doğu'daki gerilim gibi küresel konulara değinmesi bekleniyordu. Ancak, Davos'taki en büyük sürpriz, Trump'ın Barış Konseyi Tüzüğünü imzalama törenini başlattığı forumdan sonra gerçekleşti.
İlginç bir şekilde, bu tören önceden kamuoyuna duyurulmadı. Davet edilen ülkelerin birkaç gün önce bilgilendirilmiş olduğu söyleniyor. Başlangıçta, Barış Konseyi, 2025 yılında Gazze Bölgesi'nde barışın sağlanması ve bölgenin yeniden inşası için geçici bir proje olarak sunulmuştu ve hatta BM tarafından bu şekilde desteklenmişti.
Ancak sonraki aylarda durum değişti. Medyaya sızdırılan bilgilere göre, Trump tarafından geliştirilen yeni düzenleme, bu konseyi yalnızca Gazze veya Orta Doğu ile sınırlamıyor. Aksine, dünya çapında süresiz olarak faaliyet göstermeyi hedefliyor. Bazı analistler bundan "de-fakto BM'ye alternatif yaratma" girişimini de görüyor.
Tüzüğe göre, Barış Konseyi'nin amacı dünyada barış ve istikrarı sağlamak, yasal yönetimi yeniden tesis etmek ve çatışmalı bölgelerde uzun vadeli barış sağlamaktır. Trump, Konsey'in kalıcı başkanı olarak atandı. Cumhurbaşkanlığı görev süresi sona erdikten sonra da bu görevde kalmak niyetinde olduğu söyleniyor.
Bilindiğine göre, Konsey'in yürütme organında şu anda dört kişi var: ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Whitkoff, Jared Kushner ve Britanya'nın eski Başbakanı Tony Blair. Yönetmeliğe göre, en az üç devletin onayıyla Konsey resmen kurulmuş sayılırken, Trump 49 ülkeye teklif gönderdi. Davos'taki törene 19 devlet başkanı veya üst düzey temsilci katıldı.
Bu 19 ülkenin bileşimi de ilginç bir manzarayı göstermektedir. Sovyet sonrası bölgeden Azerbaycan, Ermenistan, Özbekistan ve Kazakistan katıldı. Avrupa'dan Macaristan, Bulgaristan ve Kosova, Latin Amerika'dan ise Arjantin ve Paraguay var. En büyük grup Müslüman ülkelerdi: Özbekistan, Kazakistan, Azerbaycan ile birlikte Suudi Arabistan, Katar, Türkiye, BAE, Bahreyn, Ürdün, Pakistan, Endonezya ve Mağrib.
Belki de bu nedenle, "Gaza'da Barış" sloganıyla ortaya çıkan bu konseyin imza törenine İsrail temsilcileri katılmadı. İsrail medyası ise Trump'ın bu girişimini, özellikle de Türkiye ve Katar'ın davetini açıkça eleştiriyor.
Elbette, Barış Konseyi ne kadar etkili olacak ve uzun süre yaşayabilecek - bu hala açık bir soru. Belki de Trump'ın kişisel siyasi çıkarlarıyla ilgili bir proje olarak kısa ömürlüdür. Ancak, buna katılan ülkelerin aynı motivasyonla hareket ettiğini söyleyemeyiz.
Örneğin, Müslüman ülkeler bu platformu İsrail'e etki etmek ve Filistin sorununu güçlendirmek için bir araç olarak görüyor. Özbekistan, Kazakistan ve Azerbaycan gibi ülkeler ise çok vektörlü, dengeli dış politikalarını sürdürmeyi öncelikli olarak görüyor. Ne Rusya'ya karşı çıkıyorlar ne de Çin ile ilişkileri zayıflatıyorlar - aksine, tüm taraflarla olumlu ilişkileri sürdürmeye çalışıyorlar.
Dünyada belirsizlik artarken ve türbülans yükselirken, ülkeler yeni denge noktaları arıyor. Özbekistan da Trump Barış Konseyi'ni çıkarlarını ve görüşlerini ilerletmek için bir başka platform olarak görüyor. Ana hedef ise, Orta Doğu'daki yıllardır çözülmeyen çatışmaya etki etmektir.
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
