Yurtdışındaki Ukraynalılar geri getirilsin: Subaydan tartışmalı teklif

Ukrayna'nın 413. 'REYD' Alayı'ndan bir subay, yurt dışına çıkmış olan askerlik çağındaki erkeklerin ülkeye zorla geri getirilmesini ve bazı medeni haklarının kısıtlanmasını teklif etti. 'Köleler gibi davranılması' hakkındaki sözleri sert tartışmalara yol açabilir.

Ancak önemli bir husus var: Bu, Ukrayna hükümetinin veya Silahlı Kuvvetlerinin resmi bir girişimi olmayıp, bireysel bir askeri personelin röportajda dile getirdiği kişisel görüşüdür.

Subay nasıl bir teklifte bulundu?

UNIAN'ın aktardığı alıntıya göre, 'Hirurg' (Cerrah) çağrı işaretli asker, yurt dışındaki Ukraynalıların bir kısmının ülkeye geri getirilmesi gerektiğini söyledi.

Askerlik hizmetinden kaçan vatandaşları oy hakkından mahrum bırakma ve Ukrayna'ya getirildikten sonra onların emeklerinden devlet çıkarları doğrultusunda yararlanma fikrini öne sürdü.

Ayrıca subay, fikrini ifade ederken diğer millet ve ırkların temsilcilerine yönelik ayrımcı kıyaslamalar kullandı.

Ona göre Ukrayna, yabancı ortaklardan askerlik yükümlülüğünden kaçan vatandaşların iadesi konusunda yardım istemelidir.

413. alayın resmi Telegram kanalı, 'Hirurg'un katıldığı söyleşinin yayınlandığını onaylıyor. Orada 'bir milyon Pakistanlıyı kabul etmek veya askerlikten kaçan bir milyon Ukraynalıyı geri getirmek' konusunun tartışıldığı açıkça belirtiliyor. Ancak kanalın paylaşımında röportajdaki tüm cümleler kelimesi kelimesine yer almadı.

'Köle' (Krepostnoy) kelimesi ne anlama geliyor?

Serflik (krepostnoyluk), insanın kişisel özgürlüğünün kısıtlandığı, emeğinin ve yaşam yerinin başka bir kişi veya yapının kontrolüne devredildiği tarihi bir sistemdir.

Bu nedenle, modern vatandaşlar için böyle bir ifadenin kullanılması sadece sert bir ceza teklifi değildir; insan hakları, kişisel özgürlük ve devletin kendi vatandaşlarına tutumu hakkında ciddi sorular doğurmaktadır.

Subayın açıklaması yasal bir girişim veya alınmış bir karar olarak değil, savaş ve seferberlik fonunda dile getirilen sert bir siyasi görüş olarak değerlendirilmelidir.

Oy verme hakkı iptal edilebilir mi?

Ukrayna Anayasası'nın 70. maddesine göre, 18 yaşını doldurmuş Ukrayna vatandaşları oy verme hakkına sahiptir. Orada sadece mahkeme tarafından ehliyetsiz ilan edilen vatandaşların seçimlere katılamayacağı belirlenmiştir.

Yurt dışında yaşadığı veya askeri kayıt meselesinde kural ihlali yaptığı için bir vatandaşın otomatik olarak oy hakkından mahrum bırakılması yürürlükteki anayasal normda öngörülmemiştir.

Ayrıca Ukrayna Anayasası:

• tüm insanları haysiyet ve haklar bakımından eşit kabul eder;

• anayasal hakların iptal edilmesine izin vermez;

• ırk, ten rengi, sosyal köken ve ikametgah yerine göre kısıtlama getirilmesini yasaklar.

Demek ki, subayın dile getirdiği teklifin hayata geçirilmesi basit bir hükümet kararıyla çözülecek bir mesele değildir. Ciddi anayasal ve insan hakları engelleriyle karşılaşabilir.

Yurt dışından zorla geri getirmek de kolay değil

Ukrayna'da yasadışı yollarla sınır geçen bazı vatandaşların komşu ülkeler üzerinden iade edildiği durumlar mevcuttur. Ancak bu, yurt dışındaki her askerlik çağındaki Ukraynalının otomatik olarak sınır dışı edileceği anlamına gelmez.

Ukraynalı milletvekili Yuriy Kamelçuk da yurt dışındaki vatandaşların kendi istekleri dışında toplu olarak geri getirilmesinin pratikte imkansız olduğunu belirtti. Onların statüsü, kabul eden ülkenin yasalarına, uluslararası koruma usulüne ve her bireyin ülkeyi terk etme durumuna bağlıdır.

Bu nedenle subayın, yabancı ortakların tüm vatandaşları geri vermesi gerektiği yönündeki teklifi şimdilik siyasi bir çağrıdan öteye geçmemektedir.

Kişisel görüş resmi pozisyon değildir

413. 'REYD' Alayı, Ukrayna İnsansız Sistemler Kuvvetleri bünyesinde faaliyet göstermektedir. Alayın resmi sayfası, 'Hirurg'u 2014 yılından beri askeri operasyonlara katılan bir subay olarak tanıttı.

Ancak röportajdaki görüşleri:

• Ukrayna cumhurbaşkanının kararı değildir;

• hükümetin resmi planı değildir;

• parlamento onayına sunulan yasa tasarısı değildir;

• silahlı kuvvetlerin tüm mensuplarının pozisyonunu yansıtmaz.

Savaş halindeki bir toplumda cephedekiler ile yurt dışına gidenler arasındaki adalet meselesinin acı verici olduğu anlaşılabilir. Ancak her çözüm, insanı hakları olmayan bir iş gücüne dönüştürmeyi, millet veya ırkı aşağılamayı değil; yasa ve eşitlik ilkelerini temel almalıdır.

Sizce askerlik hizmetinden yasadışı şekilde kaçanlara cezalar sertleştirilmeli mi, yoksa onları geri getirmek için teşvik edici programlar daha mı etkili olur?