Trump İran'a Verilmesi Beklenen Büyük Darbeyi Neden Geciktirdi?

ABD Başkanı Donald Trump, İran'a karşı askeri operasyonu keskin bir şekilde genişletme planını şimdilik erteledi. Washington’ın kararında diplomatik hesaplamaların yanı sıra, bir diğer ciddi tehlikenin de Orta Doğu’daki hava savunma füzesi stoklarının hızla azalması olduğu belirtiliyor.

Cuma günü ABD ordusuna yeni saldırılar gerçekleştirmeme talimatı verildi. Ancak bu durum savaşın bittiği anlamına gelmeyebilir, Washington'ın bir sonraki adımın maliyetini yeniden hesapladığını gösterebilir.

13 günlük saldırıların ardından beklenmedik bir ara

Axios kaynaklarına göre Trump, cuma günü İran topraklarına yeni saldırılar düzenlenmemesini emretti. Böylece ABD'nin neredeyse iki hafta süren günlük askeri operasyonları geçici olarak durdu.

Bundan iki gün önce Trump, İran'a önceki operasyonlardan bile daha kapsamlı büyük bir saldırı düzenlemeye yakın olduğunu söylemiş, ancak nihai kararın henüz alınmadığını vurgulamıştı.

Mevcut ara resmi bir ateşkes değildir. Saldırı düzenleme ihtimali hâlâ başkanın masasında kalmaya devam ediyor.

Karar, Umman heyetinin müzakereler için Tahran'a gitmesiyle aynı zamana denk geldi. Bu durum, Washington'ın büyük çaplı bir tırmanıştan önce diplomasiye bir şans daha tanımış olabileceğini gösteriyor.

Temel tehlike: Patriot füzesi stokları

The New York Times kaynaklarına göre Trump’ın danışmanları, geniş çaplı bir savaşın Pentagon’un Orta Doğu’daki Patriot füze savunma sistemleri ve diğer hava savunma mühimmatını tehlikeli seviyede azaltabileceği konusunda uyardı.

Bu füzeler; ABD üslerini, askeri personeli ve bölgedeki müttefikleri İran’ın balistik füzeleri ile insansız hava araçlarından korumak için hayati önem taşıyor.

Her yeni saldırı, sadece hedefleri vurmayı değil, aynı zamanda İran’ın misillemesine karşı çok sayıda pahalı füze savar kullanılmasını da gerektiriyor. Stokların hızlı tükenmesi, ABD’nin diğer bölgelerdeki askeri hazırlığını, özellikle Hint-Pasifik’teki imkanlarını da olumsuz etkileyebilir.

Dan Kane, Trump'ı şahsen uyardı

Haberlere göre ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Kane, geniş çaplı bir operasyonun askeri açıdan gerçekleştirilebilir olduğunu belirtti. Ancak böyle bir kararın Merkez Komutanlığı’nın elindeki füze savar stokunu tehlikeli bir seviyeye düşürebileceğini de vurguladı.

Başkan Yardımcısı J.D. Vance'in de cuma günü Beyaz Saray'da yapılan toplantıda savaşı genişletme ve mühimmat stoku ile ilgili endişeleri dile getirdiği bildirildi.

Orgeneral Kane daha önce de İran ile uzun sürecek bir savaşın şu sorunları beraberinde getireceği konusunda uyarmıştı:

• ABD askerleri için artan tehlikeler;

• Kritik füze stoklarının azalması;

• Bölgesel müttefiklerin desteğinin kısıtlanması;

• Birden fazla çatışmaya aynı anda hazır olma kapasitesinin düşmesi.

Sadece füzeler değil: Daha büyük tehlikeler de var

Yönetim yetkililerinin askeri stokların yanı sıra çatışmanın tüm Orta Doğu'ya yayılmasından da endişe duyduğu belirtiliyor.

Geniş çaplı bir tırmanış:

• İran’ın hedefi haline gelebilecek Körfez ülkelerini Washington’dan uzaklaştırabilir;

• Hürmüz Boğazı'ndaki durumu daha da çıkmaza sokabilir;

• Petrol ve gaz fiyatlarının keskin bir şekilde artmasına yol açabilir;

• Küresel ekonomik istikrarsızlığı körükleyebilir;

• Yeni bir insani ve göç krizini tetikleyebilir.

ABD’nin temel hedeflerinden biri, Hürmüz Boğazı’nda gemilerin güvenli seyrüseferini yeniden sağlamaktır. Dünya petrol ticaretinin önemli bir kısmının geçiş yaptığı bu bölgedeki uzun vadeli bir çatışma, tüm dünya pazarlarını olumsuz etkileyebilir.

Yeni saldırılar İran'ı müzakere masasına döndürür mü?

Trump yönetimindeki bazı yetkililer, büyük saldırıların Tahran’ı müzakere masasına geri döndüreceğinden şüphe duyuyor. Onlara göre dış tehdit, aksine İran toplumunu ve yönetim sistemini ortak bir düşmana karşı birleştirebilir.

Bölgedeki arabulucu ülkeler — Katar, Umman, Mısır ve Pakistan ise askeri çatışmayı yumuşatmaya ve müzakereleri yeniden başlatmaya çalışıyor. Ancak şimdilik taraflar uzun vadeli bir anlaşmanın şartları konusunda uzlaşabilmiş değil.

Trump savaşı durdurdu mu?

Şimdilik hayır. Cuma günkü karar, İran'a karşı yürütülen kampanyanın bittiği anlamına gelmiyor. Beyaz Saray, tüm askeri seçeneklerin masada kalmaya devam ettiğini ve Tahran'ın bundan sonraki adımlarına bağlı olarak saldırıların yeniden başlayabileceğini belirtiyor.

Ancak bu ara önemli bir gerçeği gözler önüne serdi: En büyük askeri süper güç bile füzeleri, müttefiklerin pozisyonunu ve ekonomik sonuçları hesaba katmadan sonsuz bir savaş yürütemez.

Artık temel soru şu: Trump bu fırsatı müzakereler için mi kullanacak, yoksa Patriot stokları yeniden hesaplandıktan sonra İran'a karşı çok daha büyük bir operasyon mu başlatacak?