«Stoklar korkutucu derecede düşük»: Saudi Aramco lideri petrol krizi konusunda uyardı

Orta Doğu ülkelerinden yapılan ham madde sevkiyatı savaş öncesi seviyelere dönmüş olsa da, dünya enerji piyasasında rahatlamaya yer yok. Suudi Arabistan'ın devlet petrol devi — Saudi Aramco yöneticisi Amin Nasser, uluslararası rezervlerin «korkutucu derecede düşük» olduğunu belirterek, küresel piyasalar için yeni bir tehlike dalgasının yaklaştığına dair derin endişelerini dile getirdi.

Bloomberg haber ajansına göre, arz kesintilerini dengelemesi gereken stratejik tamponların hızla tükenmesi, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin tam olarak normale dönmediği bir ortamda durumu daha da istikrarsızlaştırabilir.

G7'den 100 milyon varil: Beyaz Saray müttefiklerini nasıl ikna etti?

Aramco liderinin açıklaması, G7 ülkelerinin aldığı acil durum kararının ardından geldi. Bu anlaşmaya göre ülkeler, dört ay boyunca stratejik rezervlerinden 100 milyon varil ham petrol ve dizel yakıtı piyasaya sürmeyi kabul etti:

• Washington'ın talebi: Bu anlaşma, ABD Başkanlık yönetiminin Avrupalı müttefiklerine uyguladığı yoğun baskı sonucunda sağlandı. Beyaz Saray, Avrupa'ya dizel ihracatını durdurmakla tehdit ederek, stratejik rezervlerini satmalarını ve böylece ABD'deki benzin istasyonlarında rekor seviyelere ulaşan fiyatları düşürmelerini talep etti;

• ABD rezervlerinin tükenmesi: ABD Enerji Bakanlığı (EIA) verilerine göre, 25 Eylül itibarıyla ülkenin stratejik petrol rezervleri 283 milyon varilseviyesine geriledi. Şubat ayından bu yana bu rezervler yaklaşık 132 milyon varil azaldı.

Rezervleri doldurmak iki yıl sürecek

Amin Nasser, piyasayı yapay olarak rezervlerle beslemenin sadece geçici bir çözüm olduğunu vurguladı:

• Uzun vadeli toparlanma: Düzenli sevkiyatlar yeniden başlasa bile, devletlerin satılan devasa stratejik rezervlerini yeniden doldurmaları için en az iki yıl gerekecek;

• Piyasa kırılganlığı: Rezervlerin azalması, dünya piyasasını her türlü jeopolitik mücbir sebep karşısında savunmasız bırakıyor.

İhracat normale döndü, peki fiyatlar neden düşmüyor?

Geçtiğimiz hafta Orta Doğu'dan yapılan petrol sevkiyatları savaş öncesi seviyeleri aşmış olsa da, fiyatların düşmemesinin temel nedeni lojistik maliyetleridir:

• Navlun ve sigorta maliyetlerindeki artış: Askeri riskler nedeniyle tanker kiralama (navlun) ve deniz sigortası fiyatları birkaç katına çıkmış durumda ve bu durum ham maddenin toplam maliyetinin büyük bir kısmını yutuyor;

• Piyasa gözlemi: Belirsizlik ortamında petrol fiyatları yüksek kalmaya devam ediyor; bazı ülkeler (özellikle Rusya hükümeti) yıl sonuna kadar Urals tipi petrolün varil fiyatının 54 doları aşmayacağını öngörüyor.

Uzmanlara göre, rezervler tükendikten sonra gerçek üretim ve ulaşım koridorları istikrara kavuşmazsa, küresel yakıt piyasası daha ciddi fiyat şoklarıyla karşı karşıya kalabilir.