Hubble teleskobu uzayda saatte 32 milyon kilometre hızla uçan «oklar» keşfetti

Evreni araştıran Hubble uzay teleskobu, Samanyolu galaksisindeki en nadir ve gizemli nesnelerden biri olan V445 Puppis helyum novasında olağanüstü bir olay kaydetti. Gökbilimciler, bu sistemden saatte yaklaşık 32 milyon kilometre hızla fırlayan yoğun gaz bulutları tespit ettiler. Araştırmacılar tarafından «kozmik oklar» olarak adlandırılan bu madde akışları, benzersiz hızları ve doğalarıyla bilim dünyasını şaşırtıyor. Bu konuda Ixbt.com haber veriyor.

V445 Puppis sistemi, galaksimizde bilinen tek helyum novasıdır. Normal nova yıldızlarında beyaz cüce yıldız eşinden hidrojen toplarken, bu sistemde hidrojen kabuğundan yoksun sıra dışı bir yıldızdan helyum maddesini kendine çeker. Helyum toplama süreci kritik noktaya ulaştığında güçlü bir termonükleer patlama meydana gelir. İşte bu süreç, evrende nadir olayların ortaya çıkmasına neden olur.

Çeyrek asırlık aradan sonra keşif

Söz konusu nesnede en son 2000 yılında güçlü bir parlama gözlemlenmişti. Bundan sonra sistem yaklaşık çeyrek asır boyunca kalın bir toz bulutunun arkasına saklandı ve gözlemlenmesi imkansız hale geldi. Ancak yakın zamanda toz tabakası dağılmaya başladı; bu da Hubble, TESS ve Avrupa Güney Gözlemevi'nin Very Large Telescope (VLT) gibi büyük cihazlarının nesneyi yeniden incelemesine olanak tanıdı.

Yeni gözlemler, sistemin gerçekten bir beyaz cüce ve çok nadir bir helyum yıldızından oluştuğunu doğruladı. Ancak en büyük sürpriz, sistemden muazzam bir hızla fırlayan yoğun gaz parçaları oldu. Ixbt.com yayınına göre, böyle bir olay şimdiye kadar bilinen hiçbir nova yıldızında gözlemlenmemişti.

Bilinmeyen köken hikayesi

Warwick Üniversitesi araştırmacısı Jon Mills, bu «okların» kökeninin şimdilik bir muamma olduğunu belirtiyor. Bilim insanlarının tahminlerine göre bunlar patlamadan sonra oluşmuş olabilir, ancak bu kadar yüksek dinamikleri ve yoğunlukları fizik yasaları açısından ek inceleme gerektiriyor. Şu anda beyaz cüce yıldız, eşinden tekrar madde çekmeye başladı; bu da gelecekte yeni patlamaların meydana geleceğinin bir işaretidir.

Bu keşfin önemi, helyum novalarının Ia tipi süpernova yıldızlarının oluşumundan önceki önemli bir aşama olabilmesidir. Astronomide «standart mumlar» olarak adlandırılan bu tür nesneler, uzak galaksilere olan mesafeyi ölçmek ve evrenin genişleme hızını belirlemek için temel bir araç görevi görür. V445 Puppis örneğinde bilim insanları, evren evriminin en karmaşık süreçlerini yakından inceleme imkanına sahip oluyorlar.