2025 yilga kelib havo hujumidan mudofaa mavzusida yangi trend ochiq ko‘rinib qoldi: AQSH, Buyuk Britaniya, Isroil, Avstraliya va Xitoy lazer qurollarini amaliyotga yaqinlashtiryapti. Bu oddiy “fantastika” emas — harbiy strategiyadagi real burilish: tez, aniq va nisbatan arzon zarba bilan havodagi tahdidni yo‘q qilish.
Interesing Injiniring talqiniga ko‘ra, 2025 yilda jangovar lazerlar yo‘nalishida eng ko‘p gap-so‘zga sabab bo‘lgan beshta yirik ishlanma quyidagilar:
1. AQSH Dengiz kuchlarining 400 kilovattli SONGBOU lazeri
AQSH Dengiz kuchlari SONGBOU dasturi orqali kemalarga o‘rnatiladigan 400 kilovattli lazer qurolini tayyorlashga bel bog‘lagan. Loyihaning g‘oyasi shunday: quvvati 50 kilovatt atrofida bo‘lgan bir nechta sanoat lazerlarini bir nuqtaga jamlab, yagona ulkan energiyali nurga aylantirish. Natija esa jiddiy: katta masofada dronlar to‘dasi, qanotli raketalar va yuqori tezlikdagi nishonlarga qarshi ishlash imkoniyati.
2. Avstraliyaning dronlarga qarshi “qotil”i — Apollo
Avstraliyaning EOS kompaniyasi Apollo tizimini taqdim qildi. U dronlarga qarshi kurashda eng tejamkor va samarali lazerlardan biri sifatida tilga olinmoqda. Quvvati taxminan 150 kilovatt deyiladi. Eng qizig‘i — bir zaryadda 200 tagacha dronni yo‘q qilish imkoni haqida gap ketyapti. 360 darajali qoplama va o‘q-dorisiz ishlash — “qimmat raketa, arzon dron” muammosiga ancha qattiq javob.
3. Isroilning Ayron Bim tizimi amaliyotga chiqyapti
Isroil, aytilishicha, yer ustidagi Ayron Bim lazer tizimini joylashtirgan va uni “jangovar lazer” sifatida oldinga suryapti. Bir necha soniya ichida dron, raketa yoki minomyot snaryadini urib tushirish — tizimning asosiy va’dasi. Ayron Bim havo mudofaasi zanjiriga qo‘shilgani, ayniqsa ommaviy hujumlarda raketalarga nisbatan ancha arzon usulda tahdidni to‘sishga yordam berishi aytilmoqda.
4. Buyuk Britaniyaning DragonFayr lazeri
Buyuk Britaniya DragonFayr tizimini sinovdan o‘tkazdi va buyurtmalar ham berdi. Testlarda lazer dronlarni muvaffaqiyatli nishonga olgani qayd etildi. E’tiborli jihati: bir “o‘q uzish” qiymati taxminan 10 funt sterling, deyiladi. Aniqlik esa juda dahshatli darajada: 1 kilometr masofada tangacha keladigan o‘lchamdagi nishonni ursa bo‘ladi. Shu sabab DragonFayr kelajakda dengiz kuchlari va quruqlik qo‘shinlari uchun juda jozibali qurolga aylanishi mumkin.
5. Xitoyning stavkasi: AQSHdan o‘tib ketish urinishi
Xitoy LY-1 lazer tizimini ko‘rsatib, uni AQSHdagi o‘xshash yo‘nalishdagi ishlanmalardan ustun, deb ta’kidladi. Shuningdek, past parvoz qiluvchi nishonlar va dronlarga qarshi mo‘ljallangan ELIOS kabi tizimlar bilan raqobat ham tilga olinmoqda. Dengiz kuchlari kemalariga joylashtirilgani, shu bilan birga quruqlikda ham sinovdan o‘tgani haqida ma’lumotlar aytiladi. Katta manzarada bu — AQSH va Xitoy o‘rtasidagi kengroq qurollanish poygasining bir bo‘lagi: yuqori quvvatli, aniq va nisbatan arzon yo‘naltirilgan energiya vositalariga ega bo‘lish.
Xulosa bitta: 2025 yildagi yangiliklar shundan dalolat beryaptiki, yuqori quvvatli lazer qurollari endi “kelajak texnologiyasi” emas. Ular dronlar va havodagi boshqa tahdidlarga qarshi kurashda asta-sekin standart qurolga aylanib bormoqda. Endi savol “lazer bo‘ladimi?” emas — “qaysi frontda birinchi bo‘lib ommaviy qo‘llanadi?” degan nuqtaga ko‘chyapti.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
Mehmon guruhidagi foydalanuvchilar ushbu nashrga izoh qoldira olmaydi.
