72 nafar general norozi: AQSHda shov-shuvli o‘lim jazosining ochiq namoyishi to‘xtatildi

AQSH prezidenti Donald Tramp Fort-Xud harbiy bazasida qonli qirg‘in uyushtirgan armiyaning sobiq mayori Nidal Hasanning o‘lim jazosini to‘g‘ridan to‘g‘ri efirda namoyish etish rejasini bekor qildi. Otib o‘ldirish jarayoni ommaviy translyatsiya qilinmaydi, biroq chiqarilgan o‘lim hukmi o‘z kuchida qolmoqda — Hasanni 3 dekabr kuni qatl etish rejalashtirilgan.

Mazkur masala so‘nggi kunlarda AQSH harbiy doiralari va jamoatchiligi orasida keskin bahs-munozaralarga sabab bo‘layotgan edi.

Trampning tushuntirishi: «Adolat qaror topishi kerak»

Prezident o‘zining Truth Social tarmog‘idagi rasmiy sahifasida jonli efir nima sababdan to‘xtatilganiga to‘xtalib o‘tdi:

• Prezident bayonoti: «Menimcha, qatl translyatsiyasi Amerika Hasan kabi terrorchilar va ablahlarga qanday chora ko‘rishini dunyoga ko‘rsatadigan kuchli namuna bo‘lishi mumkin edi, biroq ko‘plab juda yaxshi insonlar uning o‘limini tomosha qilmaslikni afzal ko‘radi», — deb yozdi Tramp;

• Qurbonlar oilalari uchun ruxsat: Davlat rahbarining qo‘shimcha qilishicha, qurbonlarning yaqinlari o‘z ixtiyoriga ko‘ra qatl jarayonida shaxsan hozir bo‘lishi mumkin. «Ular adolat qaror topishiga guvoh bo‘lishga to‘laqonli haqli!» — deya ta’kidladi u.

2009 yilgi qonli qirg‘in: Fort-Xuddagi fojia tarixi

Nidal Hasan ishi AQSH harbiy bazalari tarixidagi eng mudhish jinoyatlardan biri hisoblanadi:

• Qurbonlar va yaradorlar: 2009 yil noyabr oyida sobiq mayor Texasdagi Fort-Xud bazasida joylashgan tibbiyot markazida o‘z xizmatdoshlariga qarata to‘satdan o‘q uzgan. Oqibatda 13 nafar harbiy xizmatchi halok bo‘lgan, yana 30 dan ziyod kishi og‘ir yaralangan;

• Tribunal hukmi: Hasan sud jarayonida advokatlar xizmatidan ochiqchasiga voz kechib, o‘z xatti-harakatlarini Afg‘onistondagi musulmonlar va toliblarni himoya qilish maqsadi bilan izohlagan. 2013 yilda maxsus harbiy tribunal uni oliy jazo — o‘lim hukmiga mahkum etgan.

72 nafar general va admiralning ochiq e’tirozi

Qatl jarayonini butun dunyoga jonli efirga uzatish g‘oyasi Pentagonning iste’fodagi yuqori martabali rahbarlari tomonidan keskin norozilik bilan qarshi olingan edi:

• Ochiq murojaat: Iste’fodagi 72 nafar amerikalik general, admiral va yuqori martabali harbiylar ochiq xat bilan chiqib, ommaviy tele-qatl o‘tkazilishini qoralashgan;

• Asosiy xavotir: Harbiy ekspertlar qatlning ommaviy namoyish etilishi «inson qadr-qimmatini yerga urishi va qurolli kuchlar sha’niga jiddiy dog‘ tushirishi», shuningdek, ashaddiy qotil va terrorchini radikal guruhlar ko‘z o‘ngida «jafokash» (shahid) qiyofasiga aylantirib qo‘yishi mumkinligi haqida ogohlantirgan.

Trampning oxirgi qarori jamoatchilikdagi keskin qarshilikni pasaytirgan bo‘lsa-da, Hasan ustidan chiqarilgan 13 yillik hukmning ijrosi 3 dekabrda yakuniga yetishi kutilmoqda.