Neft bozorida "portlash": narxlar 2022 yilgi rekordga yaqinlashmoqda

Jahon neft bozorida narxlar shiddat bilan ko‘tarilishda davom etmoqda. 23 oktyabr kungi savdolarda etalon hisoblangan shimoliy dengiz nefti Brent narxi bir barrel uchun 113,7 dollargacha yetdi, kunlik savdolar davomida esa hatto 114 dollardan oshib ketdi.

Garchi bu ko‘rsatkich bahordagi qisqa muddatli 118 dollarlik cho‘qqilardan biroz past bo‘lsa-da, bozordagi geosiyosiy vaziyatning kuchayishi sababli narxlar 2022 yilgi 122 dollarlik tarixiy rekordni yangilash sari dadil harakatlanmoqda.

Nima uchun narxlar keskin ko‘tarilmoqda? Asosiy omillar

Xalqaro ekspertlar neft narxining ko‘tarilishini ta’minotdagi jiddiy uzilishlar va xatarlar bilan izohlamoqda:

• Saudi Aramco shtab-kvartirasining evakuatsiya qilinishi: Saudiya Arabistoni va yamanlik xusiylar o‘rtasidagi to‘qnashuvlar keskinlashuvi ortidan dunyoning eng yirik neft eksportchisi sanalgan «Saudi Aramco» kompaniyasi Fors ko‘rfazi bo‘yidagi Dahron shahrida joylashgan bosh qarorgohidan xodimlarini favqulodda evakuatsiya qildi;

• Liviyadagi quvurlarning yopilishi: Liviya Milliy neft korporatsiyasi Hamada va Tahara konlarini Zaviya porti bilan bog‘lovchi neft quvuri klapani yopilganini e’lon qildi. Bu esa ikkala konda qazib olish hajmining sezilarli qisqarishiga olib keldi;

• Tankerlar va yuk tashish inqirozi: UBS tahlilchisi Jovanni Staunovo ta’kidlashicha, logistika xatarlari va tankerlarni ijaraga olish (fraxt) stavkalarining haddan tashqari oshishi bozorda real taklif taqchilligini keltirib chiqardi;

• Eron omili va geosiyosiy muhit: Yaqin Sharqdagi keng qamrovli eskalatsiya neft infratuzilmasiga to‘g‘ridan to‘g‘ri xavf solib, investorlarni narxlarga katta xatar ustamasini qo‘shishga majbur qilmoqda.

Urals narxi 100 dollardan oshdi: Kutilmalardan 60% yuqori

Global bozordagi narxlarning ko‘tarilishi Rossiya neftining narxiga ham to‘g‘ridan to‘g‘ri ta’sir ko‘rsatdi:

• 100 dollarlik dovon oshib o‘tildi: Rossiyaning Urals markali nefti bozorlarda bir barrel uchun 100 dollardan yuqori narxlarda sotilmoqda;

• Reuters bahosi: Agentlik tahliliga ko‘ra, oktyabr oyida Urals bo‘yicha o‘rtacha narx ko‘rsatkichi Rossiya hukumatining dastlabki reja va kutilmalaridan 60 foizga yuqori bo‘lishi kutilmoqda.

XS.com tahlilchisi Lin Tran qayd etganidek, hozirda bozor ishtirokchilari asosiy e’tiborni mavjud uzilishlarning qancha davom etishiga qaratmoqda — agar infratuzilmani tiklash cho‘zilsa, neft narxi 122 dollarlik dovondan ham yuqorilab ketishi mumkin.