Saudiya Arabistoni yirik neft quvurini tikladi: Neft narxi 95 dollargacha tushdi

Global energetika bozorida uzoq kutilgan barqarorlashuv kuzatilmoqda: Saudiya Arabistoni husiylar hujumi oqibatida jiddiy shikastlangan strategik «Sharq — G‘arb» neft quvuri faoliyatini to‘liq tiklab, xomashyoni xorijga eksport qilishni qayta boshladi. «Bloomberg» agentligining o‘z manbalariga tayanib xabar berishicha, qirollikning milliy neft giganti bo‘lgan Saudi Aramco davlat kompaniyasi neftni chet elga yetkazib berish uchun tizim orqali haydash ishlariga rasman kirishdi.

Umumiy uzunligi 1,2 ming kilometrni tashkil etuvchi ushbu quvur Sharqiy viloyatdagi konlardan olinadigan qora oltinni Qizil dengiz sohilidagi Yanbu portiga yetkazib beradi va sutkasiga 7 million barrelgacha o‘tkazuvchanlik quvvatiga ega. Sentyabr oyi boshida amalga oshirilgan hujumdan so‘ng Saudiya muhandislari rekord darajada qisqa vaqt ichida zararlangan uchta nasos stansiyasini aylanib o‘tuvchi muqobil tarmoqlarni barpo etib, logistikani tiklashga muvaffaq bo‘ldi. Ta’minot to‘xtab qolgan vaqtda jahon bozorlarida 109 dollargacha sakrab ketgan neft narxi quvur ishga tushgani e’lon qilingach, darhol 95 dollargacha pasaydi.

«1200 km magistral, kuniga 7 mln barrel va 95 dollarlik narx»: Energetika tiklanishining 5 ta asosiy nuqtasi

«Sharq — G‘arb» quvurining qayta ishga tushirilishi va jahon bozori reaksiyasi bo‘yicha eng muhim rasmiy dalillar:

• «Sharq — G‘arb» quvuri to‘liq qayta ishga tushdi: Husiylar zarbasidan shikastlangan strategik neft tarmog‘i qayta tiklandi va xorijga jo‘natish boshlandi;

• Saudi Aramco eksportni qayta jonlantirdi: Milliy neft kompaniyasi Yanbu porti orqali xalqaro tankerlarga neft yuklashni to‘laqonli davom ettirmoqda;

• Sutkasiga 7 million barrel quvvat: 1200 kilometrlik ulkan magistral Saudiya neftining asosiy qismini Qizil dengizga olib chiquvchi bosh yo‘l sanaladi;

• 3 ta nasos stansiyasi aylanib o‘tildi: Saudiyalik muhandislar zararlangan stansiyalar atrofida tezkorlik bilan yangi aylanma quvur tarmoqlarini qurib bitkazdi;

• Neft narxi 14 dollarga arzonlashdi: Ta’minot uzilishi paytida 109 dollargacha ko‘tarilgan bir barrel neft narxi quvur tiklangach, 95 dollargacha pasaydi.

«Sharq — G‘arb» neft quvurining texnik va bozor parametrlari tasnifi

Strategik quvur ko‘rsatkichlari va uning jahon bozoridagi o‘rni bo‘yicha tahliliy jadval:

Energetika va geosiyosat ekspertizasi: Nega bu voqea jahon iqtisodiyotini qutqarib qoldi?

Xalqaro energetika tahlilchilari, neft treyderlari va geosiyosatchilarning xulosalari:

• «Hurmuz bo‘g‘ozini chetlab o‘tish xavfsizligi»: 1200 kilometrlik ushbu quvur shunchaki muhandislik inshooti emas; u Saudiya Arabistoni uchun Yaqin Sharqdagi to‘qnashuvlar va Eron ta’siri kuchli bo‘lgan Hurmuz bo‘g‘oziga bog‘lanib qolmasdan, neftni to‘g‘ridan to‘g‘ri Qizil dengiz orqali Yevropa va Osiyoga chiqarishning yagona quruqlikdagi najot yo‘lidir;

• «Saudi Aramco tezkorligi va narx muvozanati»: 3 ta asosiy nasos stansiyasi ishdan chiqqaniga qaramay, kompaniyaning tezkorlik bilan aylanma quvurlar yotqizishi Saudiya muhandislik tizimining yuqori inqirozga chidamliligini isbotladi; narxlarning darhol 14 dollarga tushishi Ar-Riyod hamon jahon bozoridagi muvozanatni saqlab turuvchi asosiy «regulyator» ekanini yana bir karra namoyon etdi;

• Global zaiflik va himoya masalasi: Sentyabr oyidagi husiylar hujumi dunyo neft ta’minoti zanjiri naqadar nozik ekanini ko‘rsatdi; birgina quvurning qisqa vaqtga to‘xtashi narxlarni 109 dollargacha chiqarib, butun dunyoda yoqilg‘i va mahsulotlar inflyatsiyasini tezlashtirib yubordi; bu esa xalqaro koalitsiyalardan Yaqin Sharq logistika arteriyalarini havo hujumidan himoya qilish choralarini yanada kuchaytirishni talab qiladi.

Sizningcha, Saudiya Arabistonining neft eksportini to‘liq tiklashi jahon bozorida narxlarning yanada arzonlashishiga olib keladimi yoki Yaqin Sharqdagi umumiy harbiy-siyosiy keskinlik narxlarni yana 100 dollardan oshirib yuborishi mumkinmi? Mazkur energetik barqarorlashuv milliy va mintaqaviy bozorlarga qanday ta’sir ko‘rsatadi deb o‘ylaysiz? Shaxsiy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va global iqtisodiyotning eng muhim arteriyasiga bag‘ishlangan ushbu tahlilni yaqinlaringiz bilan baham ko‘ring!