Saudiya Ho‘rmuz bo‘g‘ozini chetlab o‘tuvchi strategik quvurni tikladi: neft narxi arzonlashdi

Global energetika bozorida keskin narx portlashlari va dizel yonilg‘isi tanqisligi kuzatilayotgan bir paytda jahon iqtisodiyoti uchun muhim xushxabar e’lon qilindi. Saudiya Arabistoni xusiylarning havo hujumlari natijasida shikastlangan uchta nasos stansiyasini qisqa fursat ichida aylanib o‘tuvchi yo‘llarni barpo etib, strategik ahamiyatga ega «Sharq — G‘arb» (East-West) neft quvuri faoliyatini qayta tikladi. Xalqaro Reuters agentligi o‘z manbalariga tayangan holda ma’lum qilishicha, rasmiy Ar-Riyoz Qizil dengiz bo‘yidagi Yanbu porti orqali neft eksportini qayta yo‘lga qo‘ymoqda.

Taxminan 10 kun davom etgan majburiy to‘xtalish davrida qora oltin narxi bir barrel uchun 109 dollargacha sakrab, AQSH va Yevropada dizel hamda gaz narxlarini rekord darajaga ko‘tarib yuborgan edi; biroq quvurning qayta ishga tushirilishi haqidagi xabarlar fonida jahon bozorida narxlar soniyalar ichida barreliga 95 dollargacha arzonlashdi. OPЕKning asosiy peshqadami bo‘lgan mamlakat ushbu magistral orqali Ho‘rmuz bo‘g‘ozidagi xavflarni chetlab o‘tib, kuniga qariyb 4 million barrel neftni (bu butun jahon ta’minotining qariyb 4 foizini tashkil etadi) g‘arbiy portlarga yetkazib beradi. «Saudi Aramco» kompaniyasi quvur quvvatini to‘liq hajmga qaytarish bo‘yicha tezkor choralarni davom ettirmoqda.

Xo‘sh, Saudiyaning ushbu yurishi jahon bozorlarini barqarorlashtira oladimi, dizel va benzin inqiroziga barham beriladimi hamda Yaqin Sharqdagi geosiyosiy to‘qnashuvlar yoqilg‘i bozorini yana larzaga solmaydimi?

«10 kunlik inqiroz, 95 dollarlik neft va Yanbu porti»: Strategik qayta tiklanishning 5 ta asosiy nuqtasi

Energetika sahnasidagi muhim o‘zgarishlar bo‘yicha eng asosiy faktlar:

• Quvur qayta ishga tushdi: Saudiya Arabistoni xusiylar hujumiga uchragan 3 ta nasos stansiyasi atrofida tezkor yangi tarmoq qurib, «Sharq — G‘arb» quvurini ishga tushirdi;

• Neft narxi keskin tushdi: 10 kunlik to‘xtalish sabab 109 dollargacha ko‘tarilgan bir barrel neft narxi xabardan so‘ng 95 dollargacha arzonlashdi;

• Kuniga 4 million barrel hajm: Qirollik dunyo neft ta’minotining 4 foizini tashkil etuvchi ushbu ulkan oqimni Qizil dengizdagi Yanbu portiga yo‘naltirmoqda;

• Ho‘rmuz bo‘g‘ozini chetlab o‘tish yo‘li: Ushbu tizim Eron nazoratidagi xavfli Ho‘rmuz bo‘g‘oziga bog‘lanib qolmaslik va logistika uzluksizligini saqlashga xizmat qiladi;

• «Saudi Aramco» rejasi: Ayni paytda quvur pasaytirilgan quvvatda ishlayotgan bo‘lsa-da, kompaniya yaqin vaqt ichida prokachkani to‘liq 4 mln barrel darajasiga olib chiqishni maqsad qilgan.

«Sharq — G‘arb» neft quvuri inqirozi: To‘xtash va qayta tiklanish ko‘rsatkichlari

Saudiya Arabistonining neft eksporti bo‘yicha holati taqqosi:

Energetika va iqtisodiy xavfsizlik ekspertizasi: Nega bu voqea global bozorni qutqardi?

Xalqaro bozor tahlilchilari va neft sohasi ekspertlarining xulosalari:

• Ho‘rmuz bo‘g‘ozi bosimidan qutilish: Ho‘rmuz bo‘g‘ozi Yaqin Sharqdagi harbiy nizolar va kemalarga hujumlar sababli eng xavfli nuqtaga aylangan edi; «Sharq — G‘arb» quvuri esa Saudiyaga neftni to‘g‘ridan to‘g‘ri Qizil dengizga olib chiqib, dengiz blokadasini muvaffaqiyatli aylanib o‘tish imkonini berdi;

• Dizel inqirozini jilovlash: Neft narxining 109 dollarga ko‘tarilishi ayniqsa AQSH va Yevropa sanoati uchun og‘ir zarba bo‘ldi, logistika va dizel yonilg‘isi keskin qimmatlashdi; narxlarning 95 dollarga qaytishi global inflyatsiya xavfini vaqtincha bo‘lsa-da pasaytiradi;

• Saudiya injiniringining tezkorligi: Odatda murakkab neft infratuzilmasidagi avariyalarni bartaraf etish bir necha oy vaqt oladi; Saudiyaning 10 kun ichida aylanma nasos quvurlarini barpo etishi «Aramco»ning inqirozlarga tayyorligi va ulkan moliyaviy-texnik qudratini isbotladi;

• Geosiyosiy bosim richagi: Ar-Riyoz quvur quvvatini kuniga 4 million barrelga yetkazish orqali jahon ta’minotidagi tanqislikni tezkorlik bilan yopish qobiliyatiga ega ekanini namoyish etib, neft bozoridagi narxlarni belgilovchi yagona bosh kuch bo‘lib qolayotganini ko‘rsatdi.

Saudiya Arabistonining ushbu strategik qadami jahon iqtisodiyotini navbatdagi og‘ir yoqilg‘i shokidan qutqarib qolgan hal qiluvchi omil bo‘ldi.

Sizningcha, Saudiya Arabistoni neft quvurini ishga tushirishi ortidan yoqilg‘i narxlari yanada pasayib, 80-85 dollar darajasiga tushadimi yoki Yaqin Sharqdagi keskinliklar narxni yana 100 dollardan oshirib yuboradimi? Neft arzonlashishi milliy bozorimizdagi yoqilg‘i narxlariga qanday ta’sir ko‘rsatishi kerak deb hisoblaysiz? Shaxsiy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va jahon iqtisodiyotiga bevosita daxldor ushbu muhim tahlilni barcha do‘stlaringizga ulashing!