Доналд Трамп яна бир бор кескин баёноти билан халқаро майдонда шов-шувга сабаб бўлди. NATO иттифоқчиларига нисбатан қаттиқ танқид билдирган АҚШ президенти уларни очиқчасига “қўрқоқлар” деб атади. Бу фикрлар у томонидан Truth Social ижтимоий тармоғида эълон қилинди.
Трампнинг таъкидлашича, иттифоқчи давлатлар уруш оқибатида нефть нархлари ошиб кетганидан норози бўлмоқда, аммо шу билан бирга вазиятни барқарорлаштириш учун аниқ ҳаракат қилишдан бош тортаяпти. Хусусан, у Ҳўрмуз бўғози орқали кема қатновини хавфсиз қилиш масаласида ҳамкорлар фаоллик кўрсатмаётганини танқид қилди.
“Бу — энг кам хавфли ва оддий ҳарбий қадамлардан бири. Аммо шунга ҳам журъат топа олишмаяпти”, — дея кескин фикр билдирди Трамп ва уларни яна “қўрқоқлар” деб аташдан тортинмади.
Шу билан бирга, у NATOнинг келажаги ҳақида ҳам баҳсли фикр билдириб, АҚШсиз бу иттифоқ “фақат қоғоздаги йўлбарс” эканини таъкидлади. Унинг сўзларига кўра, Вашингтон бундай позицияни эслаб қолади ва бу келажакдаги муносабатларга таъсир қилиши мумкин.
Трамп иттифоқчилардан Арабистон яримороли билан Эрон ўртасида жойлашган стратегик муҳим ҳудудда — Ҳўрмуз бўғозида хавфсизликни таъминлаш учун ҳарбий ёрдам сўраган. Бироқ Германия ва яна бир қатор давлатлар бу чақириқни рад этган.
Бу қарордан сўнг Трамп НАТОни “жуда катта ва аҳмоқона хато” қилишда айблади. Айниқса, Германия позициясини “ҳайратланарли” деб баҳолаб, кескин муносабат билдирди. Шу билан бирга, у АҚШга умуман иттифоқчиларнинг ёрдами шарт эмаслигини ҳам таъкидлади — бу эса унинг ташқи сиёсатда якка ҳаракат қилишга мойиллигини яна бир бор кўрсатди.
Айни пайтда Germany Ministry of Defence вакиллари вазиятга изоҳ бериб, мамлакат Яқин ва Ўрта Шарқдаги хавфсизлик масалалари бўйича иттифоқчилар билан маслаҳатлашувларни давом эттираётганини билдирди. Бироқ Берлин ҳозирги мавжуд миссиялар — OIR, UNIFIL, ASPIDES ва NMI доирасида иштирок этаётган кучлардан ташқари қўшимча ҳарбий контингент юбормаслигини очиқ айтди.
Маълумотларга кўра, 28 февралдан — АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши ҳаракатлари бошланганидан буён дунё нефть ва суюлтирилган газ ташувининг тахминан бешдан бир қисми ўтадиган Ҳўрмуз бўғози амалда ёпиб қўйилди. Бу эса глобал энергетика бозорига жиддий таъсир кўрсатди.
Бундан ташқари, Эрон томонидан Форс кўрфази ҳудудидаги айрим нефт объектлари ва танкерларга зарбалар берилаётгани вазиятни янада кескинлаштирмоқда. Натижада жаҳонда нефть ва газ нархлари кескин ошиб, бу ҳолат АҚШ ичида ҳам босимни кучайтирмоқда.
Айниқса, Доналд Трамп учун бу масала ички сиёсий жиҳатдан ҳам долзарб — ёнилғи нархларининг ўсиши сайловчилар кайфиятига бевосита таъсир қилмоқда. Келгусида ушбу вазият қандай ривожланиши эса нафақат сиёсатчилар, балки бутун дунё иқтисоди учун ҳам ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлади.
