АҚШ ва Эрон ўртасида сенсацион келишув: 9 млрд доллар ва Ҳурмуз бўғози эвазига уран чеклови

АҚШ ва Эрон ўртасида йиллар давомида тўхтаб қолган ядровий музокараларда кутилмаган бурилиш юз бермоқда. Al Arabiya телеканали ўз манбаларига таяниб хабар беришича, Қатар ва Покистон илгари сурган янги воситачилик ташаббуси доирасида Вашингтон ва Теҳрон яқин кунларда дастлабки келишувга эришиши мумкин. Режа Эрон ҳудудида уранни бойитишни 3,67 фоизгача чеклашни ва бунинг эвазига йирик иқтисодий-стратегик енгилликлар беришни назарда тутади.

3,67 фоизлик чегара: Томонлар қандай шартларга рози бўлди?

Янги таклиф икки давлат ўртасида тўғридан-тўғри жиддий музокаралар жараёнини қайта жонлантирди. Хабарда келтирилишича, Оқ уй Теҳроннинг ўз ҳудудида уранни 3,67 фоизгача бойитишига расман розилик билдирган ва Эрон раҳбарияти ҳам ушбу шартни қабул қилган.

Бироқ асосий баҳсли нуқта — Эронда аллақачон 60 фоизгача бойитиб улгурилган уран захираси бўлиб қолмоқда. Вашингтон ушбу юқори даражадаги хомашёни сезиларли даражада пасайтиришни талаб қилмоқда. Мазкур жараённи амалга ошириш ва техник ёрдам кўрсатиш учун махсус учинчи давлатни жалб қилиш варианти кўриб чиқилмоқда.

«Қатар ва Покистоннинг дипломатик ташаббуси нафақат ядровий дастурни хавфсиз чегарага қайтаради, балки глобал нефть савдосининг асосий томири бўлган Ҳурмуз бўғозидаги кескинликни ҳам тўлиқ юмшатиши мумкин».

9 миллиард доллар ва Ҳурмуз бўғози: Катта муроса нархи

Келишувга эришилган тақдирда, АҚШ Эроннинг санкциялар остида музлатиб қўйилган 6 миллиарддан 9 миллиард долларгача бўлган молиявий активларини блокдан чиқариши кутилмоқда. Бу санкциялар гирдобидаги Эрон иқтисодиёти учун кучли молиявий омил бўлади.

Шунингдек, режада минтақавий ва глобал хавфсизлик учун ҳал қилувчи банд мавжуд: Ҳурмуз бўғозини зудлик билан тўлиқ кемалар қатнови учун очиш ҳамда денгиз блокадасини бекор қилиш. Бу қадам жаҳон энергия бозорида нефть ташиш хавфсизлигини таъминлашда улкан аҳамиятга эга.

Ҳозирда томонлар Халқаро атом энергияси агентлиги (МАГАТЭ) инспекторларининг Эронга қайтиш шартлари ва уларнинг текширув ваколатлари чегарасини келишмоқда. Агар музокаралар муваффақиятли якунланса, Яқин Шарқда узоқ йиллардан буён давом этаётган энг хавфли инқирозлардан бири вақтинча бўлса-да, тинч йўл билан жиловланиши мумкин.

Сизнингча, АҚШ ва Эрон ўртасидаги бу дастлабки муроса чиндан ҳам мустаҳкам бўладими ёки санкциялар бекор қилингач, ядровий дастур яна кучаядими? Фикрингизни изоҳларда билдиринг.