1 доллар — 1,4 миллион риал: Дунёдаги энг қадрсиз валюта ахлатга улоқтирилмоқда

Эрон иқтисодиёти кўп йиллик халқаро санкциялар, қатъий молиявий чекловлар ва назоратдан чиққан гиперинфляция оқибатида тарихий ҳалокат ёқасига келиб қолди. Мамлакатнинг миллий валютаси — риал ўз харид қобилиятини деярли тўлиқ йўқотди. Норасмий қора бозорда бир АҚШ долларининг курси 1,4 миллион риаллик психологик довондан ошиб, ушбу пул бирлигини расман сайёрадаги энг қадрсиз валютага айлантирди.

Ижтимоий тармоқларда тарқалаётган видеолавҳаларда фуқароларнинг нақд пул боғламларини чиқинди сифатида ерга сочаётгани ёки рамзий норозилик белгиси сифатида ахлат қутиларига ташлаб юбораётганини кўриш мумкин. Бу манзара миллионлаб аҳоли орасида кучайиб бораётган чуқур умидсизлик ва ғазабнинг очиқ кўринишига айланди.

10 миллионлик купюра ва 7 долларлик реал қиймат

Пул айланмасидаги дефицитни қоплаш ва нақд пул танқислигини юмшатиш мақсадида Эрон Марказий банки мамлакат тарихидаги энг йирик — 10 миллион риаллик янги банкнотани муомалага чиқаришга мажбур бўлди. Бироқ сон жиҳатидан астрономик туюлган ушбу йирик қоғоз пулнинг бозордаги ҳақиқий қиймати атиги 7 АҚШ доллари атрофида баҳоланмоқда.

Ҳукумат валютадан тўртта нолни олиб ташлаш ва аста-секин янги «туман» тизимига ўтиш орқали психологик босимни камайтиришга уринди. Аммо реал иқтисодий ислоҳотлар ва хорижий валюта оқимисиз амалга оширилган деноминация қадрсизланиш суръатини жиловлай олмади.

«Қоғоз пул ўзи босиб чиқарилган қоғознинг таннархидан ҳам арзонлашиб кетганда, банк тизими фалажланади. Инсонлар кундалик бозор-ўчар учун сумкаларда пул ташишга мажбур бўлмоқда».

Санкциялар босими, ресурс танқислиги ва оммавий норозиликлар

Халқаро валюта жамғармаси (ХВЖ) маълумотларига кўра, Эрон иқтисодиёти Яқин Шарқ минтақасидаги бошқа барча давлатларга нисбатан анча оғир таназзул даврини бошдан кечирмоқда. АҚШ томонидан Эрон нефть экспорти ва халқаро банк транзакцияларига қўйилган қаттиқ чекловлар давлат ғазнасининг асосий даромад манбаларини кесиб ташлади.

Валюта қадрсизланиши устига ёпирилган электр энергияси ва ичимлик суви таъминотидаги узилишлар аҳоли сабр косасини тўлдирди. Айни пайтда мамлакатнинг йирик шаҳарлари бўйлаб нарх-навонинг асоссиз ошиши ва ижтимоий ночорликка қарши кенг кўламли иқтисодий норозилик намойишлари давом этмоқда.

Сизнингча, ташқи санкциялар бекор қилинмаса, Эрон ҳукумати ички имкониятлар ва деноминация ҳисобига миллий валютани ҳалокатдан қутқариб қола оладими? Фикрингизни изоҳларда билдиринг.