ABD'de bir grup kongre üyesi, Başkan Donald Trump yönetimini İsrail'in nükleer silaha sahip olduğunu resmen tanımaya çağırdı. Demokrat Parti temsilcileri tarafından öne sürülen bu talep, Washington siyasetinde emsalsiz bir adım olarak değerlendiriliyor. Çünkü ABD, yaklaşık altmış yıldır Yahudi devletinin kitle imha silahlarına ilişkin politikası konusunda sessizliğini koruyor.
Marco Rubio'ya gönderilen mektupta Demokratlar, ABD ve İsrail'in İran ile keskin bir çatışma halinde olduğu bir dönemde, Tel Aviv'in nükleer silah konusundaki belirsiz politikasının tehlikeli durumu daha da karmaşık hale getirdiğini vurguladı.
Kongre üyelerine göre, Orta Doğu'daki nükleer denge, çatışmanın taraflarının risk düzeyi ve ABD yönetiminin planları hakkında tam bilgi almak Kongre'nin anayasal görevidir. Washington'un İsrail'e yönelik «belirsizlik politikasının», bölgede silahların yayılmasını önlemeye yönelik yaklaşıma ciddi şekilde engel olduğunu belirttiler.
Mektupta İsrail'in nükleer kapasitesi, uranyum zenginleştirme düzeyi ve İran ile çatışma zemininde nükleer silahların kullanılmaması konusunda herhangi bir «kırmızı çizgi» olup olmadığına dair sorular da gündeme getirildi.
Ayrıca kongre üyeleri, ABD yönetiminin İsrail'den nükleer silah kullanmama konusunda garanti alıp almadığını da sordu.
Demokratlara göre, Washington İngiltere, Fransa, Hindistan, Pakistan, Rusya, Çin ve Kuzey Kore'nin nükleer silaha sahip olduğunu açıkça tanırken, İsrail'e karşı da aynı standardın uygulanması gerekiyor.
İsrail ise 1960'lardan bu yana nükleer silaha sahip olduğuna dair tahminler olmasına rağmen, bunu resmen doğrulamıyor ve nükleer stokları hakkında bilgi vermiyor.
The New York Times gazetesi 1973 yılında İsrail'in 10-20 nükleer başlığa sahip olabileceğini yazmıştı. Daha sonra İsrail nükleer programında yer alan bilim insanı Mordechai Vanunu, ülkeden ayrılarak İngiliz basınına Yahudi devletinin gizli nükleer programı hakkında bilgiler verdi. Bunun ardından vatana ihanetle suçlanarak uzun süreli hapis cezasına çarptırıldı.
Belgelere göre, 1968 yılında Central Intelligence Agency (CIA), ABD Başkanı Lyndon B. Johnson'ı İsrail'in nükleer silah geliştirdiği konusunda uyardı. Daha sonra 1969'da Başkan Richard Nixon ile İsrail Başbakanı Golda Meir arasında bir anlaşma yapıldı. Buna göre İsrail, nükleer cephaneliğini resmen tanımamayı ve test yapmamayı kabul ederken, ABD baskıyı hafifletti.
Stockholm International Peace Research Institute raporuna göre, Ocak 2025 itibarıyla İsrail yaklaşık 90 nükleer başlığa sahipti.
Aynı zamanda, Nuclear Threat Initiative verilerine göre, İsrail'de nükleer silah taşıma kapasitesine sahip denizaltılar ve 4800-6500 kilometre menzilli balistik füzeler bulunuyor.
International Campaign to Abolish Nuclear Weapons da İsrail'i kitle imha silahına sahip dokuz devlet arasına dahil etti.
Gözlemcilere göre, ABD'de birçok yasa koyucunun Beyaz Saray'a bu konuda başvurması, ülkedeki siyasi havanın değiştiğini ve Washington'un Tel Aviv'i koşulsuz destekleme politikasının giderek daha fazla eleştirildiğini gösteriyor.
The Washington Post'un haberine göre, Middlebury Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü profesörü Avner Cohen, İsrail nükleer silah konusunun kamuoyu tartışmasına çıkmasının, ABD'deki iki büyük parti arasındaki uzun yıllara dayanan «ifşa etmeme politikası»nın bozulduğunu ifade ettiğini söyledi.
28 Şubat 2025 tarihinde İsrail, ABD ile birlikte İran'a karşı geniş çaplı bir askeri harekat başlattı ancak hedeflenen amaca tam olarak ulaşılamadığı belirtiliyor.
Bunun ardından bazı analistler, İsrail'in İran'a karşı taktik nükleer silah kullanabileceğine dair tahminleri gündeme getiriyor.
Bu endişeler boşuna değil. Kasım 2023'te İsrail'in Kudüs ve Miras İşleri Bakanı Amihai Eliyahu, Gazze Şeridi'ne atom bombası atmanın olası seçeneklerden biri olduğunu söylemişti.
Bu açıklamanın ardından Recep Tayyip Erdoğan, International Atomic Energy Agency'yi İsrail'de nükleer silah olup olmadığını denetlemeye çağırdı.
2024 yılında ise Amerikalı senatör Lindsey Graham, ABD'nin Japonya'ya nükleer saldırısını savunarak, İsrail'in de Gazze'ye karşı aynı yolu izleyebileceğini söylemesi büyük tartışmalara yol açmıştı.
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
