Türkiye'de «Orta Asya» Terimi Resmen «Türkistan» ile Değiştirildi
Ankara, «Türkiye Yüzyılı» yeni eğitim modeli kapsamında okul tarih kitaplarında çok önemli bir ideolojik değişikliğe gitti. Artık kitaplarda, uzun yıllardır kullanılan jeopolitik «Orta Asya» terimi yerine, tarihi «Türkistan» ismi kullanılacak. Bu reformun arkasında hangi amaçlar yatıyor ve bölgede buna nasıl bakılıyor?
Reformun temel amacı nedir?
Türkiye Milli Eğitim Bakanlığı'nın açıklamasına göre, bu terminolojik değişiklik sadece bir isim güncellemesi değil, aynı zamanda derin bir ideolojik öneme sahiptir:
Ortak Türk kimliği: Ders kitaplarında bölge, artık antik medeniyetleri modern Türkiye ile birbirine bağlayan Türk dünyasının ortak tarihi alanı olarak sunulacak.
Dış tanımlardan vazgeçiş: Bu adımın temel amacı, Sovyet dönemi ve Batı siyaset bilimi tarafından dayatılan tanımlardan vazgeçerek, Türk halklarının kendi tarihi hafızasını yeniden canlandırmaktır.
Bakış Açılarının Çatışması: İttifak ve Endişe
Bu değişiklik, uluslararası ilişkilerde, özellikle bölge devletleri ve uzmanlar arasında farklı tartışmalara yol açıyor:
Taraf / Devlet | Temel yaklaşımı ve argümanı | Analistlerin değerlendirmesi |
Türkiye | Bölge, Türk dünyasının ortak beşiği ve gelecekteki entegrasyon alanıdır. | Bu adım, Recep Tayyip Erdoğan'ın Türk halklarının lideri rolünü güçlendirme stratejisinin bir parçasıdır. |
Resmi memnuniyetsizlik. Tarihçiler, bölgenin hiçbir zaman sadece Türk kabilelerinden oluşmadığını vurguluyor. | «Türkistan» teriminin sembolik anlamda İrani dilli halkları (Tacikleri) bölgesel tarihi bağlamdan dışlamasından endişe duyuluyor. |
Tarihçilerin Tartışması: Sogd ve Baktriya Mirası
Tacik bilim insanları, Orta Asya tarihinde İrani dilli medeniyetlerin rolünün çok büyük olduğunu hatırlatıyor. Özellikle antik Sogd, Baktriya ve Harezm gibi merkezlerin kültürel mirası, bölgenin sadece tek bir etnik gruba ait olmadığını göstermektedir.
Yumuşak Güç ve Büyük Jeopolitik Rekabet
Uzmanlara göre, Ankara'nın bu ideolojik adımının arkasında büyük jeopolitik planlar yatıyor. Bölgede Rusya ve Çin'in ekonomik ve siyasi etkisinin çok güçlü olduğu bir ortamda, Türkiye kendi «yumuşak güç» (soft power) siyasetini kültürel-eğitim alanı üzerinden güçlendirmeye çalışıyor. Tarihi bağların okul yıllarından itibaren şekillendirilmesi ise uzun vadeli stratejik ortaklığın en sağlam temeli olarak kabul ediliyor.
Yorumlar 0
…