3 Milyar Yıllık Sır Çözüldü: Dünyanın En Eski Krateri Belirlendi

Jeologlar, Dünya yüzeyindeki en eski meteor kraterinin yaşını belirleyerek bunu resmen onayladılar. Söz konusu krater, Batı Avustralya'daki Kuzey Kutbu Kubbesi (North Pole Dome) bölgesinde yer alan antik bir çarpma krateridir. Bu araştırma sonuçları Geology bilimsel dergisinde yayımlandı.

Curtin Üniversitesi bilim insanı Christopher Kirkland liderliğindeki araştırma ekibinin hesaplamalarına göre, devasa meteorit bu bölgeye yaklaşık 3,02 milyar yıl önce çarpmış. Eğer bu sonuç tamamen doğrulanırsa, söz konusu yapı yaşı kesin olarak belirlenmiş tek meteor krateri olarak tarihe geçecek.

Bilim insanları, bölgede tespit edilen temel kanıtlardan birinin şok konileri olduğunu belirtiyor. Bu tür yapılar, yalnızca çok büyük gök cisimleri Dünya'ya muazzam bir hızla çarptığında oluşan yüksek basıncın etkisiyle kayaçlarda meydana gelir. Bunlar, Dünya'nın 3 milyar yıldan daha eski kayaçlarının korunduğu nadir yerlerden biri olan Pilbara bölgesinde bulundu.

Ancak uzun yıllar boyunca bu çarpmanın tam olarak ne zaman gerçekleştiği bilim insanları arasında tartışmalı bir konu oldu. Çünkü formasyondaki bazalt kayaçların yaşı doğrudan belirlenmemişti ve farklı bilimsel gruplar tarafından verilen tahminler arasında yaklaşık üç milyar yıllık bir fark bulunuyordu.

Bu meseleye açıklık getirmek için araştırmacılar, kayaçların bileşimindeki zirkon, apatit, kalsit ve muskovit minerallerini derinlemesine analiz etti. Özellikle zirkon kristalleri önemli bilgiler sağladı. Bunlarda hem 3,4 milyar yıldan daha eski antik kristaller hem de meteor çarpması sırasındaki hızlı soğuma sonucu oluşan daha genç «iskeletimsi» tanecikler tespit edildi.

En iyi korunmuş olan bu zirkonlar yaklaşık 3024 ± 7 milyon yıl yaşında olduğunu gösterdi. Aynı zamanda, hidrotermal süreçler sonucunda oluşan apatit minerali de yaklaşık 3019 milyon yıllık bir yaşı doğruladı. İki bağımsız mineral analizinin aynı sonucu vermesi, meteoritin Dünya'ya tam olarak bu dönemde çarptığının en güçlü bilimsel kanıtı olarak değerlendiriliyor.

Bilim insanları, başka bir önemli kanıt olarak kuvars damarındaki mika mineralini de inceledi. Onun yaşının 1655 ± 27 milyon yıl olduğu belirlendi. Bu durum, şok konilerinin ondan çok daha önce oluştuğunu göstermekte ve kraterin yaşının 2,7 milyar yıldan az olduğu yönündeki bazı tahminleri çürütmektedir.

Araştırma yazarları, Miralga yapısı olarak da bilinen Kuzey Kutbu Kubbesi'nin, şu an için Arkeyon eonuna ait tek güvenilir şekilde onaylanmış meteor krateri olarak kaldığı sonucuna vardılar. Bilim insanlarına göre, geçmişte Dünya'ya çok sayıda meteorit düşmüş olsa da, bunların izlerinin çoğu milyonlarca yıl boyunca tektonik süreçler ve erozyon etkisiyle tamamen yok olmuştur.