ABD İran'a karşı «çifte darbe» stratejisini açıkladı
ABD ile İran arasındaki jeopolitik çatışma daha da sert ve tehlikeli bir aşamaya girdi. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent Tahran'a yönelik, küresel ekonomik izolasyon tarihinde daha önce uygulanmamış yeni ve sert bir yaptırım paketinin açıklanacağını resmen duyurdu.
Bessent'e göre Washington, İran'ın dış ticaret bağlarını tamamen kesmeyi ve ihracat-ithalat kanallarını boğmayı amaçlayan «çifte darbe» stratejisini öne çıkarıyor. Bu önlemler, İran limanlarına yönelik deniz ablukasının sürdürülmesiyle birlikte uygulanacak.
Çin ve petrol alıcılarına «ikincil yaptırım» tehdidi
Yeni kısıtlamaların en tehlikeli yönü, İran petrolünü satın almaya devam eden üçüncü ülkeleri ve şirketleri hedef alacak olması.
Çin faktörü: İran ham petrolünün başlıca alıcısı olan Çin şirketlerine ikincil yaptırımlar uygulanabilir. Bunun Washington ile Pekin arasındaki ticaret savaşını yeni bir aşamaya taşıması ve küresel enerji piyasasında sert dalgalanmalara yol açması bekleniyor;
2200 yaptırımın etkisi: Bloomberg'e göre ABD, 2018'den bu yana Tahran'a karşı yaklaşık 2200 kısıtlama getirmiş olsa da bu yaptırımlar İran'ı nükleer programından ve Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünden vazgeçmeye zorlayamadı.
Tahran'ın yanıt planı: «Çatışmayı Trump'ın görev süresi bitene kadar uzatmak»
İslam Devrimi Muhafızları Ordusu (DMO) Başkomutanı'nın danışmanı Muhammed Rıza Nakdi Tahran'ın uzun vadeli savunma planını açıkladı:
«Tahran, ulusal güvenliğini sağlamak için bu çatışmayı Donald Trump'ın başkanlık süresi sona erene kadar uzatma seçeneğini ciddi biçimde değerlendiriyor».
Taraflar haziran ayında ateşkes konusunda anlaşmış olsa da barış görüşmeleri tamamen çıkmaza girdi. Washington Hürmüz'de serbest gemi geçişi talep ederken İran, ablukayı kaldırmak karşılığında şu 3 şartı öne sürüyor:
Tüm uluslararası yaptırımların tamamen kaldırılması;
ABD askeri güçlerinin bölgeden çekilmesi;
Savaşın yol açtığı büyük zararın tamamen tazmin edilmesi.
270 milyar dolarlık zarar ve yüzde 90 enflasyon
Askeri operasyonlar ve abluka, İran ekonomisine eşi benzeri görülmemiş bir darbe vurdu:
Sanayi krizi: Resmi hesaplamalara göre verilen zarar 270 milyar doları aştı. ABD ve İsrail saldırıları sonucunda büyük çelik fabrikaları ile petrokimya tesislerinin faaliyetleri durdu;
Toplumsal darbe: Financial Times verilerine göre yaklaşık 2 milyon kişi işini kaybetti ve ülkedeki yıllık enflasyon oranı yüzde 90'a yaklaştı.
Hürmüz Boğazı kapalı: Petrol ihracatı yüzde 40 düştü
Dünya petrol ve sıvılaştırılmış gaz arzının beşte birinin geçtiği stratejik Hürmüz Boğazı hâlâ kapalı tutuluyor.
Bunun sonucunda Basra Körfezi ülkelerinden petrol ve kondensat ihracatı günlük 10,7 milyon varile geriledi. Bu rakam, çatışma öncesi seviyeye kıyasla yaklaşık yüzde 40 daha düşük ve küresel piyasada yakıt kıtlığı riskini giderek artırıyor.
Görüşlerinizi yorumlarda paylaşın ve makaleyi tanıdıklarınızla Telegram veya diğer sosyal medya platformları üzerinden paylaşın.
Yorumlar 0
…