“Darbe” suçlaması düştü: Mahkeme Kamçıbek Taşiyev hakkında ses getiren bir karar verdi

Kırgızistan siyasi elitleri ve tüm Orta Asya bölgesinde son ayların en önemli entrikası olan “75’ler Mektubu” davasında şaşırtıcı bir mahkeme kararı alındı. Bişkek Şehir Mahkemesi, savcılık ve savunma tarafının başvurularını inceleyerek, Milli Güvenlik Devlet Komitesi (GKNB) eski başkanı ve eski Başbakan Yardımcısı Kamçıbek Taşiyev ile 7 siyasetçinin üzerindeki “şiddet yoluyla iktidarı ele geçirmeye teşebbüs” şeklindeki ağır suçlamayı tamamen kaldırdı. Bir zamanlar Sadır Caparov’un en yakın yol arkadaşı ve ülke güvenliğinin mutlak lideri olarak görülen generalin etrafındaki bu yumuşama, başkent siyaset sahnesinde ne tür anlaşmalar yapıldığına dair soruları gündeme getirdi. Peki, ceza davası hangi maddeye dönüştürüldü, Taşiyev’in mal varlığı müsadereden nasıl kurtuldu ve Sadır Caparov neden 2027 cumhurbaşkanlığı seçimlerinin tarihini resmen açıkladı?

Hükmün yeniden gözden geçirilmesi ve cezanın hafifletilmesi

Bişkek Şehir Mahkemesi’nin yeni kararı, siyasetçiler için ciddi kolaylıklar sağladı:

• Ağır suçlamanın kaldırılması: Kamçıbek Taşiyev ve onunla birlikte yargılanan 7 siyasetçinin üzerindeki darbe hazırlığına ilişkin ağır suçlama tamamen kaldırıldı;

• Davanın başka bir maddeye göre nitelendirilmesi: Ceza davası, Kırgız Cumhuriyeti Ceza Kanunu’nun 195. maddesine (“Seçim haklarının kullanılmasını engelleme”) dönüştürüldü;

• Denetimli serbestlik süresinin kısaltılması: Mahkeme, sanıklar hakkında denetimli serbestlik ile 4 yıl hapis cezası belirledi; denetimli serbestlik süresi ise 3 yıldan 2 yıla indirildi;

• Müsaderenin iptali: Madde değişikliği nedeniyle eski yetkililerin mal varlıklarına el konulması tedbiri uygulanmadı;

• Beraat umudu: Görüşmeler sırasında Taşiyev’in avukatı, mahkemenin gelecekte generalin tamamen beraatine karar vereceğine dair kesin inancını dile getirdi.

“75’ler Mektubu” ve Anayasal Tartışma: Olayların kronolojisi

Bugünkü siyasi deprem, 75 siyasetçi, eski yetkili ve kamu figürünün Cumhurbaşkanı Sadır Caparov’a gönderdiği ses getiren mektupla başlamıştı:

• Erken seçim talebi: Şubat ayında imzalanan mektupta muhalefet, cumhurbaşkanlığı görev süresini sorgulayarak erken seçim yapılmasını teklif etti;

• Anayasalar çatışması: Temel ihtilaf, Caparov’un 6 yıllık tek dönem öngören eski Anayasa’ya göre seçilmesi, ancak yeni Anayasa’nın 5 yıldan iki döneme izin vermesi etrafında yaşandı;

• Tutuklamalar ve istifa dalgası: Mektup kamuoyuna yansıdıktan sonra Kamçıbek Taşiyev dahil sekiz ana aktivist darbe planlamakla suçlandı ve Taşiyev derhal görevinden uzaklaştırıldı;

• Parlamento başkanının gidişi: Siyasi krizin arka planında, eski Meclis Başkanı Nurlanbek Turgunbek oğlu da kendi isteğiyle istifa etti.

Güvenlik birimlerinin temizlenmesi ve generale konulan sınırlar

Taşiyev’in gidişi sadece bir yetkilinin kaybı değil, aynı zamanda Kırgızistan güvenlik mimarisinin kökten yeniden inşasına yol açtı:

• GKNB yetkilerinin kısıtlanması: Cumhurbaşkanı Caparov, GKNB’nin yetki alanına girmeyen konulara aşırı müdahale ettiğini açıkça eleştirdi;

• Sınır Hizmetleri’nin ayrılması: Güçlü kabul edilen Devlet Sınır Hizmetleri, GKNB bünyesinden tamamen çıkarıldı ve ayrı bir yapı olarak oluşturuldu;

• Devlet Koruma Hizmeti’nin kurulması: Cumhurbaşkanı ve üst düzey yetkililerin güvenliği için bağımsız bir Devlet Koruma Hizmeti kuruldu, güvenlik görevlileri hakkında bir dizi ceza davası açıldı;

• Parlamentodaki grubun dağıtılması: Parlamento içinde General Taşiyev’i açıkça destekleyen güçlü milletvekili etkisi durduruldu.

24 Ocak 2027: Sadır Caparov’un ikinci dönem planı

Siyasi alanı “temizleme” sürecinin ardından görevdeki Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, stratejik adımlarını resmen açıkladı:

• Seçim tarihi belirlendi: Cumhurbaşkanlığı seçimleri resmen 24 Ocak 2027 tarihine belirlendi;

• İkinci dönem için adaylık: Caparov, seçimlerde ikinci dönem için aday olacağını açıkça belirtti;

• “Çevresini temizlemedi” suçlaması: Devlet başkanına göre Taşiyev, çevresindeki şüpheli şahıslardan kurtulamadı ve bu nedenle cumhurbaşkanlığı yarışına hazır olmadığına karar verildi.

Bişkek mahkemesinin darbe suçlamasını kaldırıp cezayı hafifletmesi, Kırgızistan yönetiminin güçlü bir rakibi tamamen yok etmek yerine, onu siyasi olarak etkisiz hale getirip barışçıl bir geçişi sağlamayı tercih ettiğini gösteriyor.

Sizce Kamçıbek Taşiyev’in üzerindeki “darbe” suçlamasının kaldırılması ve mahkemenin bu kararı, iki siyasi lider arasındaki gizli bir uzlaşmanın sonucu mu? Sadır Caparov’un 24 Ocak 2027 seçimlerinde ikinci dönemde kalması Kırgızistan’daki istikrarı sağlayabilir mi? Görüşlerinizi yorumlarda paylaşın ve komşu ülkedeki önemli siyasi değişim analizini tüm analiz meraklılarıyla paylaşın!