13 Eylül: Tarihte bugün yaşanan en ilginç olaylar

Bugün 13 Eylül, Pazar. Takvimde sıradan bir gün gibi görünen bu tarih, birbirinden oldukça farklı olaylarla doludur. Bir yanda çikolataya adanmış uluslararası bir gün, diğer yanda kriminalistik tarihinde önemli bir dönüm noktası, dünya sıcaklığıyla ilgili ünlü bir rekor ve siyasi tarihte iz bırakmış bir şahsiyetin iktidara gelişi kaydedilmiştir.

13 Eylül, Özbekistan kültürü ve dünya futbolu için de özel bir öneme sahiptir.

13 Eylül — Uluslararası Çikolata Günü

Bugün Uluslararası Çikolata Günü olarak kutlanır. Bu tarih, çikolata üretim endüstrisinin ünlü isimlerinden biri olan Milton Hershey'nin doğum gününe denk gelir. Kendisi 13 Eylül 1857'de doğmuştur.

İlginçtir ki, 13 Eylül 7 Temmuz'da kutlanan Dünya Çikolata Günü'nden farklıdır. Yani takvimde çikolataya adanmış birkaç farklı gün bulunmaktadır.

Çikolatanın tarihi ise birkaç bin yıl öncesine dayanır. Antik Mezoamerika halkları kakaoyu içecek olarak tüketmiş, daha sonra Avrupa üzerinden tüm dünyaya yayılarak günümüzdeki meşhur tatlıya dönüşmüştür.

1902 yılı — Parmak izleri suçun aydınlatılmasında önemli bir delil haline geldi

13 Eylül 1902 kriminalistik tarihinde önemli günlerden biri olarak kaydedilmiştir.

Büyük Britanya'da, olay yerinde bırakılan parmak izlerinin mahkemede delil olarak kullanılmasıyla ilgili ilk ünlü dava bu tarihte görülmüştür. Londra'daki Old Bailey mahkemesinde, parmak izlerine dayalı suçlamayı doğrulamak için yeni bir kriminalistik yaklaşım uygulanmıştır.

Bu olay, daha sonra parmak izlerinin kimlik tespiti ve suçların soruşturulmasındaki öneminin artmasına hizmet etmiştir.

Bugün ise daktiloskopi, kriminalistikte yaygın olarak kullanılan yöntemlerden biridir.

1922 yılı — Libya'daki «57,7 derece» olayı

13 Eylül 1922'de Libya'nın El-Aziziye bölgesinde çok yüksek — yaklaşık 58°C sıcaklık kaydedilmiştir.

Uzun yıllar boyunca bu değer, yeryüzünde kaydedilen en yüksek sıcaklık olarak kabul edilmiştir. Ancak daha sonra Dünya Meteoroloji Örgütü özel bir inceleme yaparak ölçümde ciddi hatalar olduğunu tespit etmiş ve bu rekoru iptal etmiştir.

Bu nedenle günümüzde 57,7–58°C değerini mevcut resmi dünya rekoru olarak adlandırmak doğru değildir.

Yine de 13 Eylül tarihi, bu tarihi hava olayıyla anılmaya devam etmektedir.

1953 yılı — Kruşçev, SSCB yönetiminde ilk sıraya yükseldi

13 Eylül 1953'te Nikita Kruşçev, Sovyetler Birliği Komünist Partisi Merkez Komitesi'nin Birinci Sekreteri seçildi.

Kruşçev, 1964 yılına kadar parti lideri olarak SSCB tarihinde önemli ve tartışmalı bir dönemi yönetti. Onun döneminde Stalin'e tapınma eleştirilmiş ve «destalinizasyon» politikası başlatılmıştır.

Böylece 13 Eylül, Sovyetler Birliği siyasi tarihinde de dönüm noktalarından biri olmuştur.

1989 yılı — Ali Şir Nevai adına Devlet Ödülü tesis edildi

1989 yılında Özbekistan'da büyük düşünür ve şair Ali Şir Nevai'nin adını taşıyan bir devlet ödülü tesis edildi.

Bu ödül, edebiyat, sanat ve kültür alanlarındaki yaratıcı çalışmaları teşvik etmeye yönelik önemli devlet ödüllerinden biri haline gelmiştir.

Ali Şir Nevai'nin adını taşıması ise Özbek edebiyatının ve milli manevi mirasın toplum hayatındaki yerini bir kez daha göstermektedir.

1989 yılı — Thomas Müller dünyaya geldi

13 Eylül 1989'da Alman futbol tarihinde kendine has tarzıyla tanınan Thomas Müller doğdu.

Müller, Almanya milli takımı bünyesinde 2014 Dünya Şampiyonu olmuştur. Uzun yıllar boyunca Bayern Münih formasıyla da üst düzey performans sergileyerek kulüp tarihinin en çok kupa kazanan futbolcularından biri haline gelmiştir.

Futboldaki kendine has hareketliliği ve saha içindeki pozisyon seçimi nedeniyle «Raumdeuter» — «boşlukları bulan oyuncu» lakabıyla anılır.

Müller 13 Eylül günü 37 yaşına giriyor.

13 Eylül — tek bir tarihte farklı dönemlerin buluşması

Böylece bugünkü tarih aynı anda çikolata tarihi, kriminalistik, iklim ve hava durumu gözlemleri, Sovyetler Birliği siyaseti, Özbekistan kültürü ve dünya futbolu ile ilgili olayları birleştirir.

Özellikle 1922'deki Libya sıcaklığı ile ilgili olay, tarihi rekorların da zamanla yeniden gözden geçirilebileceğini gösterirken, 1902'deki parmak izleriyle ilgili dava kriminalistik gelişiminde yeni bir dönemin başladığını ifade eder.

13 Eylül bu anlamda sıradan bir takvim yaprağı değil, tarihin farklı alanlarında bırakılan izlerin birleştiği bir gündür.