Şevket Mirziyoyev, Vladimir Putin ve bölge liderleri Türkmenistan'da toplanıyor

Orta Asya bölgesi, bir sonraki büyük uluslararası siyasi diyalog merkezi haline geliyor. Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin 8 Ekim'de iki günlük resmi ziyaret için Türkmenistan'a hareket etti. Bu ziyaret kapsamında Aşkabat'ta iki büyük toplantı; Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) Devlet Başkanları Konseyi ve Hazar Ekoloji Zirvesi düzenlenecek.

Yaklaşan BDT zirvesi, Topluluk için yıl dönümü olan bir yılda gerçekleştiriliyor; bu yılın Aralık ayında örgütün kuruluşunun 35. yılı dolacak. Ortak üye statüsüne sahip Türkmenistan'ın Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhammedov'un ev sahipliği yaptığı bu diplomatik hafta, bölgesel güvenlik ve ekonomik entegrasyon açısından büyük önem taşıyor.

Tüm liderler bir arada: Zirveye kimler katılacak?

Yıl dönümü zirvesine Topluluğa üye 9 devletin başkanlarının tam kadro katılması bekleniyor:

• Katılımcılar: Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım-Cömert Tokayev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan;

• Tarihi ilk adım: BDT tarihinde ilk kez genişletilmiş toplantıya İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan davet edildi. Pezeşkiyan, Hazar Ekoloji Zirvesi'ne de katılacak;

• Program takvimi: Ziyaretin ilk günü olan 8 Ekim kültürel etkinlikler ve ön görüşmelerden oluşurken, ana çalışma günü 9 Ekim'e denk geliyor.

Belgeler ve gündem: Hangi alanlara odaklanılacak?

9 Ekim'deki toplantıda devlet başkanları çok taraflı iş birliğinin sonuçlarını değerlendirecek ve gelecekteki öncelikli görevleri belirleyecekler:

• İş birliği paketleri: Zirve kapsamında kolluk kuvvetleri, bilgi güvenliği, kültürel-insani ilişkilerin genişletilmesi ve dış siyasi koordinasyonun güçlendirilmesine yönelik önemli belgeler kabul edilecek;

• Bölgesel ve uluslararası meseleler: Liderler, küresel istikrarsızlık ortamında BDT içindeki ekonomik istikrarı ve sınır güvenliğini tartışacaklar.

Hazar Ekoloji Zirvesi: Sığlaşma tehlikesi ve «Beşli» tartışması

BDT toplantısının yanı sıra Hazar'a kıyısı olan ülkelerin; Rusya, Türkmenistan, Azerbaycan, İran ve Kazakistan liderlerinin katılımıyla önemli bir ekolojik forum düzenleniyor:

• Ana tehdit — sığlaşma: Ekoloji toplantısında deniz suyu seviyesindeki keskin düşüş, havzanın doğal ortamının korunması ve ekolojik güvenliğin sağlanması ana odak noktası olacak;

• İş birliği mekanizması: Kremlin temsilcisi Yuri Uşakov, «Hazar beşlisinin» bölgede barışı koruma ve biyolojik kaynakları muhafaza etme konusunda somut adımları ele alacağını belirtti.

Perde arkası görüşmeler: Pezeşkiyan ile sohbet ve gayriresmi diyaloglar

Zirve marjında bir dizi önemli ikili görüşmenin yapılması da öngörülüyor:

• İran ve Rusya diyaloğu: 9 Ekim'de Vladimir Putin'in İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile baş başa bir görüşmesi gerçekleşecek. Görüşmede Orta Doğu'daki gergin askeri-siyasi durum ve ikili projeler ele alınacak;

• Diğer liderlerle ilişkiler: Ermenistan Başbakanı Paşinyan ile ayrı bir resmi görüşme planlanmamış olsa da, zirve kapsamında BDT liderlerinin gayriresmi «ayaküstü» veya çalışma yemeği sırasındaki kısa görüşmeleri ihtimal dışı değil.

Aşkabat'taki bu iki büyük zirve, bölgesel dayanışmanın sınandığı karmaşık jeopolitik durumda Orta Asya, Kafkasya ve Hazar havzasının geleceğini etkileyecek stratejik bir platforma dönüşüyor.