NASA Astronomları Uzayda «Pamuk Şeker» Gibi Yumuşak Gezegenler Keşfetti

NASA'nın TESS (Transiting Exoplanet Survey Satellite) uzay teleskobu ile yürütülen araştırmalar sonucunda, bilinen en sıra dışı iki ekzoplanet tespit edildi. TOI-791 b ve TOI-791 c olarak adlandırılan bu nesneler, devasa boyutları ve olağanüstü düşük yoğunluklarıyla bilim insanlarını şaşırtıyor. Yoğunluklarının neredeyse «pamuk şeker» ile eşdeğer olduğu belirlendi. Ixbt.com haber veriyor.

Bu nadir gezegenler, Güneş benzeri TOI-791 yıldızının etrafında dönüyor. Söz konusu sistem, Dünya'dan yaklaşık 1 113 ışık yılı uzaklıkta yer alıyor. İlk veriler, transit yöntemiyle, yani gezegen yıldız diskinin önünden geçerken ışığın azalmasının kaydedilmesiyle elde edildi. Sonraki analizler ise bu nesnelerin fiziksel özelliklerinin evren hakkındaki algıları değiştirebileceğini gösterdi.

Jüpiter boyutundaki «hava balonları»

ixbt.com verilerine göre, TOI-791 b gezegeni boyutları bakımından Jüpiter ile neredeyse aynı, ancak kütlesi Güneş sistemindeki en büyük gezegenin sadece yüzde 3'ünü oluşturuyor. İkinci nesne olan TOI-791 c ise çap bakımından Jüpiter'den bile daha büyük, fakat kütlesi Jüpiter kütlesinin yalnızca yüzde 5,9'una eşit. Bu göstergeler, söz konusu gezegenleri modern astronomideki en «seyrek» nesneler arasına sokuyor.

NASA Ames araştırma merkezinin verilerine göre, böyle nesnelerin varlığı, gezegenlerin oluşumuna dair mevcut teorik modellerle çelişiyor. Bilim insanları şu an için bu kadar düşük kütleye sahip gaz devlerinin nasıl olup da devasa bir atmosferi tutabildiğini açıklamaya çalışıyorlar. Bu keşif, evrendeki gaz devlerinin düşündüğümüzden daha çeşitli olabileceğini kanıtlıyor.

Kütleçekimsel bağ ve yörünge hareketi

Gezegenlerin yörüngeleri de kendine özgü: TOI-791 b yıldızının etrafındaki dönüşünü 139 günde, TOI-791 c ise 232 günde tamamlıyor. Bu kadar uzun süren yörüngeleri tespit etmek, uzun süre kesintisiz gözlem gerektiren karmaşık bir süreçtir. Sistemin dikkat çeken bir diğer yönü ise, bu iki devin birbirine güçlü kütleçekimsel etki uygulamasıdır.

Oxford Üniversitesi araştırmacısı George Dransfield'ın belirttiğine göre, tek bir yıldız etrafında aynı anda iki «aşırı yumuşak» gezegenin bulunması nadir bir olaydır. Bu sistem, gezegenlerin göçü ve evrimi üzerine çalışmak için özel bir laboratuvar görevi görüyor. Gelecekte, bu gezegenlerin atmosferik kimyasal bileşiminin incelenmesiyle nasıl oluştuklarına dair daha kesin sonuçlara varılması planlanıyor.

Şu anda bilim insanları, TOI-791 sistemindeki bu tuhaf nesneler aracılığıyla gaz devlerinin kararlılık sınırlarını yeniden gözden geçiriyorlar. Bu keşif sadece astronomi değil, aynı zamanda genel fizik yasalarının ekzoplanet ortamındaki tezahürleri konusunda yeni sorular ortaya çıkarıyor.