Yeraltındaki devasa ağ: Bilim insanları 110 katrilyon kilometrelik mantar haritasını çıkardı

Uluslararası bir bilim insanı grubu, Dünya tarihinde ilk kez toprak altındaki devasa mikoriza mantar ağının küresel bir haritasını oluşturdu. Science dergisinde yayımlanan araştırma sonuçlarına göre, bu gizli sistemin toplam uzunluğu yaklaşık 110 katrilyon kilometreyi buluyor. Bu keşif, gezegenimizin ekosisteminin nasıl işlediğine dair algıları kökten değiştirerek, doğanın "küresel internetinin" ne kadar büyük ölçekli olduğunu gözler önüne serdi. Bu konuda Ixbt.com haber veriyor.

Söz konusu olan arbusküler mikoriza mantarlarıdır (AM fungi). Bu organizmalar, bitki kökleriyle simbiyotik, yani karşılıklı faydaya dayalı bir ilişki kurar. Mantarların hif adı verilen aşırı ince iplikleri toprağı sararak bitkilere su ve mineral sağlar. Bunun karşılığında bitkiler, fotosentez sürecinde oluşan karbonu mantarlarla paylaşır. Verilere göre, yeryüzündeki bitki türlerinin yaklaşık yüzde 70'i hayatta kalmak için tam olarak bu ağa güvenmektedir.

Küresel ekosistemin temeli

Araştırmacılar bu devasa haritayı oluşturmak için 322 bilimsel çalışmadan elde edilen verileri birleştirdi ve dünyanın farklı noktalarından alınan yaklaşık 16 bin toprak örneğini analiz etti. Ixbt.com yayınına göre, çalışma sürecinde modern görselleştirme yöntemleri ve machine learning (makine öğrenimi) algoritmaları kullanıldı. Bu teknolojiler, daha önce insan gözünün ve basit araçların algılayamadığı mikroskobik yapıları görme imkanı sağladı.

Hesaplamalara göre, bu mantar ağının toplam biyokütlesi 300 megaton karbon içermektedir. Karşılaştırma yapmak gerekirse, bu tüm insanlığın ağırlığından 4-6 kat daha fazladır. Araştırmanın yazarlarından Justin Stewart, sistemin ölçeğinin şaşırtıcı olduğunu vurguluyor: Bir çay kaşığı toprakta bile 10 metreye kadar mantar ipliği bulunabiliyor.

İklim değişikliğine etkisi ve riskler

Bu yeraltı ağı, küresel karbon döngüsünde belirleyici bir rol oynamaktadır. Her yıl mantarlar aracılığıyla toprağa 4 milyar ton karbondioksit eşdeğeri geçmektedir. Bu, insan faaliyetleri sonucunda atmosfere salınan toplam CO2 emisyonlarının yaklaşık yüzde 11'ine denk gelmektedir. Yani mikoriza ağları, iklim ısınmasını frenleyen doğal bir filtre görevi görmektedir.

Ancak bilim insanları endişe verici bir eğilim de tespit etti. Tarım için işlenen arazilerde mantar ağının yoğunluğunun, doğal ekosistemlere kıyasla iki kat daha düşük olduğu ortaya çıktı. Özellikle otlak alanlarının ormanlara göre dört kat daha hızlı dönüştürülmesi, bu gizli sistemin bozulmasına yol açıyor.

Sonuç olarak, yeraltı mantar ağlarının azalması toprağın karbon tutma kapasitesini düşürmektedir. Bu durum ise küresel iklim istikrarını olumsuz etkileyebilir. Bu araştırma sadece biyoloji değil, aynı zamanda ekolojik güvenlik açısından da büyük önem taşımaktadır.