Sunʼiy intellekt xarajatlari nazoratdan chiqmoqda: Kompaniyalar inqiroz yoqasida

Texnologiya olamida sunʼiy intellekt (AI) xarajatlari kutilmagan darajada oʻsib ketishi ortidan yirik kompaniyalar oʻz budjetlarini qayta koʻrib chiqishga majbur boʻlmoqda. Masalan, Uber kompaniyasi 2026-yilgacha moʻljallangan AI-kodlash budjetini joriy yilning aprel oyigayoq sarflab boʻldi. Microsoft esa oʻz dasturchilariga taqdim etilgan Claude Code litsenziyalarini bir necha oydan soʻng bekor qildi. Tokenlar narxi pasayganiga qaramay, avtonom agentlarning ommalashishi isteʼmol hajmini keskin oshirib yubordi. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Kompaniyalar 2025-yil boshida cheksiz obunalarga tayanib ish boshlagan boʻlsalar-da, endilikda mablagʻlar qayerga ketayotganini tushunishga va xarajatlarni jilovlashga urinmoqdalar. OpenAI korporativ boʻlimi rahbari Alexander Embricosning soʻzlariga koʻra, mijozlar bilan suhbat mavzusi modelning imkoniyatlaridan uning samaradorligi va tokenlar nazoratiga koʻchgan. Hozirda bozor ishtirokchilari AI xarajatlarini kuzatish uchun yangi vositalar va standartlarni ishlab chiqishga kirishgan.

Linux Foundation tomonidan eʼlon qilingan Tokenomics Foundation loyihasi aynan shu muammoni hal qilishga qaratilgan. FinOps Foundation ijrochi direktori J.R. Stormentning taʼkidlashicha, koʻplab kompaniyalar aprel oyidayoq yillik budjetdan 3 baravar koʻp mablagʻ sarflab boʻlishgan. Bu holat texnologiya sohasida haqiqiy ekzistensial inqirozni keltirib chiqardi va "tezroq harakat qilish" shiori oʻrnini "xavfsizlik toʻsiqlari va nazorat" egalladi.

Yangi avlod modellari, jumladan Anthropic kompaniyasining Claude Opus 4.5, OpenAI’ning GPT-5.1 va Google’ning Gemini 3 Pro kabi vositalari agentik funksiyalarni yaxshilagan boʻlsa-da, bu isteʼmolning karrali oʻsishiga sabab boʻldi. Ayrim maʼlumotlarga koʻra, bir kompaniya xodimlar uchun limit oʻrnatishni unutib qoʻygani sababli Claude uchun 500 million dollar toʻlashga majbur boʻlgan. Priceline vakillari bu holatni oʻziga xos "qaramlik"ka qiyoslamoqda.

Faros AI va Jellyfish kabi platformalar oʻtkazgan tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, AI vositalaridan koʻp foydalanadigan muhandislar ikki baravar samaraliroq boʻlishi mumkin, biroq bunga erishish uchun ular 10 baravar koʻp token sarflamoqdalar. Shu bilan birga, kodlardagi xatolar va qayta yozishlar soni ham ortib bormoqda, bu esa sunʼiy intellektning iqtisodiy samaradorligini shubha ostiga qoʻymoqda.