Meteorologlar Markaziy Osiyoda anomal seryog‘in yoz bo‘lishini aytishmoqda...

Global iqlim o‘zgarishlari va tabiat injiqliklari butun insoniyatni yangi sinovlar qarshisida qoldirmoqda. Kirib kelgan 2026 yilning yoz mavsumi Markaziy Osiyo mintaqasi, xususan, jonajon yurtimiz uchun ham kutilmagan va ekstremal ob-havo hodisalariga boy kechishi kutilyapti. Birlashgan Millatlar Tashkilotining (BMT) nufuzli tuzilmasi hisoblangan Butunjahon meteorologiya tashkiloti (WMO) ekspertlarining so‘nggi havo prognoziga ko‘ra, Tinch okeanida kuzatiladigan mashhur El-Nino iqlim fenomenining qayta faollashishi hamda global isish jarayonlari bir vaqtga to‘g‘ri kelib, mintaqamizda g‘ayritabiiy kuchli yomg‘irlar to‘lqinini boshlab beradi.

Bu iqlim anomaliyasi dunyoning turli nuqtalarida turlicha namoyon bo‘lishi kutilmoqda. Tabiat taqdim etadigan ushbu syurprizlarning geografik xaritasi quyidagicha ko‘rinish olgan:

Dunyo iqlim xaritasi: Kimni sel, kimni qurg‘oqchilik kutmoqda?

Olimlarning tahlillariga ko‘ra, El-Nino Yer yuzini ikki qutbga ajratib qo‘yadi. Bir tomonda tinimsiz yog‘ingarchiliklar bo‘lsa, ikkinchi tomon quruqchilikdan aziyat chekadi:

• Yog‘ingarchilik epitsentrlari: Markaziy Osiyo davlatlari va Amerika Qo‘shma Shtatlarining (AQSH) janubiy hududlari me’yordan bir necha barobar ko‘p yog‘adigan surunkali yomg‘irlar markaziga aylanadi.

• Qurg‘oqchilik hududlari: Avstraliya qit’asi, Indoneziya orollari va Janubiy Amerika mamlakatlari esa aksincha, anomal issiqlik va suv tanqisligi sharoitida qolishi prognoz qilinmoqda.

Dahshatli kuch va yuqori ehtimollik darajasi

Global ob-havo kuzatuvchilarining xavotiriga ko‘ra, inson omili tufayli atmosferaning antropogen isishi (issiqxona effekti) El-Nino ta’sirini bir necha barobarga kuchaytirib yuboradi. Bu esa iqlimning oldindan aytib bo‘lmaydigan darajada keng ko‘lamli va xavfli tus olishiga zamin yaratadi.

Mutaxassislar ushbu tabiat hodisasining rivojlanish dinamikasini quyidagi foiz ko‘rsatkichlarida baholashmoqda:

Mazkur ko‘rsatkichlar tabiat hodisasi shunchaki o‘tkinchi emas, balki uzoq muddatli va jiddiy bo‘lishidan dalolat beradi.

BMT rahbarining chaqirig‘i va ustuvor vazifalar

Ushbu vaziyat fonida BMT Bosh kotibi Antoniu Guterrish dunyo hamjamiyati va mintaqa davlatlariga maxsus murojaat bilan chiqdi. U o‘z nutqida barcha mamlakatlarni ob-havo xavfi haqida erta ogohlantiruvchi zamonaviy raqamli tizimlarni ishga tushirishni tezlashtirishga undadi. Chunki ushbu anomaliyaning asoratlari nafaqat joriy 2026 yilda, balki 2027 yilda ham o‘z ta’sirini ko‘rsatishi mumkin.

Zamin sharhi: Tez-tez takrorlanayotgan kuchli jala va sel toshqinlari Markaziy Osiyo uchun begona emas, biroq El-Ninoning qaytishi va WMO‘ning 90 foizlik bashorati bizni yanada hushyor bo‘lishga undaydi. Tog‘li va tog‘oldi hududlarida kutilayotgan ehtimoliy sel va suv toshqinlariga oldindan puxta tayyorgarlik ko‘rish, ariq-anhorlar hamda soy o‘zanlarini tozalash mintaqa davlatlari va tegishli xizmatlar uchun bugungi kundagi eng muhim vazifaga aylanishi shart. Tabiat ofatiga qarshi eng kuchli qurol — bu unga oldindan tayyor turishdir.

Oldimizda turgan yoz faslining ob-havo kundaliklari, iqlim o‘zgarishlariga oid eng qaynoq ekspertlik tahlillari va kundalik hayotingiz uchun zarur bo‘lgan barcha eksklyuziv yangiliklarni har doim Zamin sahifalarida biz bilan birgalikda kuzatib boring!