Koinot nurlanishiga chidamli: BAE Systems yangi Endura SoC protsessorini sinovdan oʻtkazdi

Koinotni oʻzlashtirish va sunʼiy yoʻldoshlar texnologiyasida eng katta toʻsiqlardan biri — bu ochiq fazodagi kuchli radiatsiya hisoblanadi. BAE Systems kompaniyasi ushbu muammoni hal qilish yoʻlida muhim qadam tashlab, kosmik kemalar va sunʼiy yoʻldoshlar uchun moʻljallangan yangi Endura System-on-Chip (SoC) protsessorining sinovlarini muvaffaqiyatli yakunladi. Ushbu mikrosxema nafaqat tabiiy koinot nurlanishiga, balki uzoq muddatli missiyalar davomida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan oʻta yuqori darajadagi radiatsiyaga ham bardosh bera oladi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Koinot elektronikasi uchun asosiy xavf shundaki, doimiy nurlanish mikrosxemalar ishida xatoliklarni keltirib chiqarishi, xotirani shikastlashi va hatto protsessorlarni butunlay ishdan chiqarishi mumkin. Shu sababli, sayyoralararo stansiyalar va harbiy kosmik apparatlar uchun maxsus radiatsiyaga chidamli tizimlar ishlab chiqiladi. BAE Systems tomonidan taqdim etilgan yangi protsessor aynan mana shunday ekstremal sharoitlarda barqaror ishlash uchun yaratilgan.

Texnologik xususiyatlar va ishlab chiqarish

Endura SoC protsessori kompaniyaning xususiy RH45 texnologiyasi asosida, 45 nanometrli texnik jarayon yordamida tayyorlangan. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, ishlab chiqarish AQSHning Nyu-York shtatidagi GlobalFoundries korxonasida yoʻlga qoʻyilgan. Mikrosxemani yaratishda silicon-on-insulator (SOI) texnologiyasidan foydalanilgani uning radiatsiyaga chidamliligini bir necha barobar oshiradi. Bu esa kosmik va mudofaa texnikasi uchun zarur boʻlgan butlovchi qismlarni toʻliq AQSH hududida ishlab chiqarish imkonini beradi.

Yangi protsessor oʻz ichiga quyidagi muhim elementlarni birlashtiradi:

• Markaziy hisoblash yadrosi va tarmoq interfeyslari;
• Xavfsiz yuklanish tizimi (secure boot);
• Birinchi va ikkinchi darajali kesh-xotira;
• Dasturlanadigan FPGA mantiqiy bloklari.

Aynan FPGA bloklarining mavjudligi protsessorni alohida missiya vazifalariga moslab qayta sozlash imkonini beradi. Bu esa chipni almashtirmasdan turib, maʼlumotlarni qayta ishlash tezligini oshirish va yangi funksiyalarni joriy etishga xizmat qiladi.

Koinot missiyalarining yangi davri

Ishlab chiqaruvchilarning taʼkidlashicha, RH45 texnologiyasi nafaqat ushbu SoC, balki boshqa kosmik hisoblash tizimlari, jumladan, bir platalik kompyuterlar va sunʼiy yoʻldoshlar uchun ixtisoslashgan elektronika yaratish uchun ham mos keladi. BAE Systems ushbu ishlanma kompaniyaning keyingi avlod kosmik platformalari uchun poydevor boʻlishiga ishonch bildirmoqda.

Yangi protsessorlar ham oʻta masʼuliyatli "A" klassidagi missiyalarda, ham arzonroq boʻlgan "C" va "D" klassidagi apparatlarda qoʻllaniladi. Hozirda kompaniya yangi protsessor uchun dasturiy taʼminot ishlab chiqish toʻplamlariga buyurtmalar qabul qilishni boshlagan. Seriyali ishlab chiqarish esa BAE Systems kompaniyasining Virjiniya shtatidagi Manassas zavodida amalga oshiriladi. Mazkur zavod AQSH Mudofaa vazirligi tomonidan ishonchli mikroelektronika ishlab chiqaruvchisi sifatida sertifikatlangan.