Ҳусийлар етакчиси Бин Салмонга нима деган эди? Яқин Шарқни ларзага солган мурожаат!

Яқин Шарқ минтақасида геосиёсий тўқнашувлар, дрон ҳужумлари ва коалициялар қарама-қаршилиги янги хавфли босқичга чиққан бир паллада, тарихнинг энг баҳсли ва кескин мурожаатларидан бири яна халқаро жамоатчилик диққат марказига қайтди. Ямандаги «Ансоруллоҳ» (ҳусийлар) ҳаракати етакчиси Абдул-Малик ал-Ҳутийнинг 2019 йилда Саудия Арабистони валиаҳд шаҳзодаси ва амалдаги раҳбари Муҳаммад бин Салмонга қарата айтган сўзлари бугунги кун воқеликлари фонида ижтимоий тармоқлар ва таҳлилий доираларда қайта жонланди. Ўшанда ҳусийлар етакчиси Ар-Риёднинг улкан молиявий ресурслари, энг замонавий қурол-яроғлари ва Ғарб давлатларидан иборат қудратли иттифоқчиларига қарамай, ушбу урушда ғалаба қозониш имконсиз эканини қатъий таъкидлаган эди.

«Денгиз, қуруқлик, нефть, пул, ёлланма аскарлар, АҚШ, Исроил, Британия, Франция ва бутун араб коалицияси сиз томонда бўлса ҳам, ғалаба қозона олмайсиз», дея баёнот берган ал-Ҳутий, бу ишончининг асосий сабаби сифатида маънавий ва диний омилни келтирган эди. Орадан йиллар ўтиб, Саудия Арабистонининг ҳарбий ёрдам излаб дипломатик саъй-ҳаракатларни кучайтириши ва Қизил денгиз атрофидаги мураккаб вазият ушбу мурожаатни янада долзарб саволларга рўбарў қилмоқда.

Хўш, 2019 йилги ушбу кескин баёнот ортида қандай сиёсий ва ҳарбий мантиқ ётар эди, Ямандаги уруш замонавий армияларнинг имкониятлари чегараланганлигини исботладими ва бу мурожаат бугунги Яқин Шарқ инқирозига қандай ойна тутмоқда?

«Сизда ҳамма нарса бор, лекин...»: Абдул-Малик ал-Ҳутийнинг очиқ баёноти

Ҳусийлар раҳбарининг Муҳаммад бин Салмонга қаратган мурожаатининг асосий мазмуни:

• Моддий кучларнинг тўлиқ санаб ўтилиши: Ал-Ҳутий Саудия бошчилигидаги коалиция ихтиёрида денгиз йўллари, қуруқлик сарҳадлари, чексиз нефть захиралари ва триллионлаб долларлик молиявий капитал мавжудлигини очиқ тан олган;

• Глобал иттифоқчилар қуршови: Мурожаатда АҚШ, Буюк Британия, Франция, Исроил ва араб давлатларининг коалиция сифатида Саудия Арабистонини қурол-яроғ, разведка маълумотлари ва сиёсий дастак билан таъминлаётгани урғуланган;

• Ҳал қилувчи хулоса: «Буларнинг барчаси сиз билан бўлса-да, сиз ҳеч қачон ғалаба қозона олмайсиз, бунга тўлиқ ишончим комил. Чунки Аллоҳ сиз билан эмас!» — дея ўз қарашини ифодалаган Яман қуролли қаршилик ҳаракати етакчиси.

2019 йилги воқелик ва бугунги кун: Тарих такрорланмоқдами?

Орадан ўтган йиллар давомида Яқин Шарқдаги ҳарбий мувозанат қандай ўзгарди:

• «Aramco»га зарбалардан кейинги давр: 2019 йил айнан Саудия Арабистонининг йирик нефть инфратузилмаларига дрон ва ракета ҳужумлари уюштирилиб, глобал нефть бозори ларзага келган мураккаб палла эди;

• Миллиардлаб долларлик қуроллар ожизлиги: АҚШнинг энг илғор Patriot ва THAAD мудофаа тизимлари билан жиҳозланган бўлишига қарамай, арзон дронлар ва партизан уруши тактикаси кўп ҳолларда стратегик устунликни сақлаб қолишга имкон бермади;

• Тинчлик музокараларига мажбурлик: Йиллар давомида давом этган қонли қарама-қаршилик охир-оқибат Саудия Арабистонини Ямандаги фаол ҳарбий амалиётларни тўхтатиш ва ҳусийлар билан тўғридан-тўғри сулҳ музокараларига киришишга ундаган эди.

Мафкура ва замонавий уруш: Ҳарбий таҳлилчилар нима дейди?

Мутахассисларнинг геосиёсий ва психологик таҳлиллари:

• Ассиметрик уруш феномени: Ҳарбий экспертларнинг фикрича, Абдул-Малик ал-Ҳутийнинг ушбу баёноти замонавий урушларда фақатгина пул, замонавий техника ва ёлланма қўшинлар билан ғолиб бўлиш мумкин эмаслигини, мафкуравий руҳият ва мослашувчан тактика ҳал қилувчи куч эканини кўрсатувчи намуна бўлди;

• Қизил денгиздаги бугунги блокада: Ҳозирда ҳусийларнинг Қизил денгиздаги жаҳон савдо кемалари ва халқаро ҳарбий эсминецларга қарши бемалол кураша олаётгани 2019 йилдаги даъволарнинг давоми сифатида баҳоланмоқда;

• Саудиянинг янги хавфсизлик стратегияси: Бугунги кунда Ар-Риёд ҳусийлар билан янги кенг кўламли ҳарбий тўқнашувга киришдан эҳтиёткорлик билан қочишга ва мувозанатни дипломатик йўллар орқали ушлаб туришга уринмоқда.

Абдул-Малик ал-Ҳутийнинг 2019 йилдаги ушбу кескин хитоби бугун Яқин Шарқ сиёсатида ҳарбий техника ва бойлик ҳар доим ҳам якуний натижани белгилаб бера олмаслигини эслатувчи рамзий мурожаат сифатида янграмоқда.

Сизнингча, Ямандаги кўп йиллик уруш ва ундаги кучлар мувозанати моддий бойлик ва қудратли иттифоқчилар ҳарбий ғалаба учун етарли эмаслигини исботладими? Нега дунёнинг энг бой давлатлари ва энг кучли армиялари йиллар давомида Ямандаги қуролли қаршиликни тўлиқ синдира олмади? Ўз таҳлилий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва Яқин Шарқ тарихидаги ушбу машҳур баёнот таҳлилини барча тарих, сиёсат ва геосиёсат ихлосмандларига улашинг!