İran, Hazar'daki Ticaret Gemisine Düzenlenen Saldırı Sonrasında Ukrayna'ya Misilleme Sözü Verdi

Hazar Denizi'nde bir İran ticaret gemisinin vurulduğuna dair haberler Tahran ile Kiev arasında yeni bir gerilime yol açtı. İranlı yetkililer saldırının sonuçlarının «cezasız kalmayacağını» belirtirken, Ukrayna Hazar'da İran ile bağlantılı askeri yük taşımacılığında kullanılan gemilerin hedef alındığını açıkladı.

Ancak şimdilik önemli bir soru açık kalmaya devam ediyor: Ukrayna cumhurbaşkanının bahsettiği hedefler arasında Tahran'ın saldırıya uğradığını söylediği ticaret gemisinin de bulunduğun bağımsız olarak doğrulanmış değil.

İran Parlamentosu'ndan Sert Uyarı

İran Parlamentosu Başkanvekili Ali Nikazod, 26 Temmuz'da Ukrayna tarafına yönelik bir uyarıda bulundu.

Nikazod, İran'ın toprak bütünlüğünü savunma hakkını kullanacağını vurguladı. Ülkeye yönelik bir saldırının geldiği her noktanın İran silahlı kuvvetleri için meşru bir hedef olarak değerlendirilebileceğini ifade etti.

«Ukrayna hükümetinin düşüncesiz hamlesi cezasız kalmayacak», — dedi Ali Nikazod.

Bununla birlikte, söz konusu açıklama şu an için hayata geçirilmesi kararlaştırılmış resmi bir askeri operasyon veya saldırı emri niteliği taşımıyor. Bu durum, İran parlamentosunun üst düzey bir yetkilisinin yaptığı siyasi bir uyarı olarak değerlendiriliyor.

Gemide Bir Kişinin Hayatını Kaybettiği Bildirildi

İran Dışişleri Bakanlığı'nın açıklamasına göre, 25 Temmuz sabahı erken saatlerde Hazar Denizi'ndeki bir İran ticaret gemisinde patlama meydana geldi.

Tahran'ın paylaştığı ilk bilgilere göre:

• bir denizci hayatını kaybetti;

• bir diğer mürettebat yaralandı;

• geminin kendisi hasar gördü.

İran, olayı «saldırganlık eylemi» ve BM Şartı'nın güç kullanımını yasaklayan normlarına aykırı olarak nitelendirdi. Geminin adı, vurulduğu kesin konum ve hasarın boyutu hakkında tam bilgi paylaşılmadı.

Ukraynalı Diplomat Dışişleri Bakanlığı'na Çağrıldı

Olayın ardından Ukrayna'nın Tahran Maslahatgüzarı İran Dışişleri Bakanlığı'na çağrıldı. Kendisine resmi protesto iletilerek saldırı «düşmanca ve suç teşkil eden bir eylem» olarak değerlendirildi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Avrupa Birliği Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ile yaptığı görüşmede BM Güvenlik Konseyi'ni ve Avrupalı devletleri olaya karşı kararlı bir tutum sergilemeye çağırdı.

Ancak şimdilik Tahran'ın BM Güvenlik Konseyi'ne ayrı bir resmi şikayet mektubu sunup sunmadığı açık kaynaklarda doğrulanmış değil. Bilinen şu ki, İran uluslararası yapılardan Ukrayna'yı ve onu destekleyen tarafları sorumlu tutmasını talep ediyor.

Zelenski Saldırılar Hakkında Ne Dedi?

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Hazar Denizi'nde uzun menzilli saldırılar yoluyla «çok güçlü sonuçlar» elde edildiğini açıkladı.

Onun sözlerine göre, hedefler arasında şunlar yer alıyordu:

• Rus savaş gemisi;

• İran'ın katılımıyla askeri yük taşımacılığında kullanılan gemiler;

• Rusya'nın Hazar'daki bazı lojistik tesisleri.

Zelenski gemilerin adlarını vermedi ve İran ticaret gemisinde bir kişinin hayatını kaybettiği konusunda ayrı bir yorumda bulunmadı. Bu nedenle Kiev'in açıklaması İran'ın aktardığı tüm detayları tam olarak doğrulamıyor.

Ukrayna Güvenlik Servisi ise «Port Olya 2» ve «Begey» gemilerinin Rusya ile İran arasında askeri yük taşımacılığında kullanıldığını iddia etti. Bu bilgiler de şimdilik bağımsız olarak tamamen doğrulanmış değil.

Hazar Yeni Bir Askeri Cepheye mi Dönüşüyor?

Hazar Denizi, Rusya ile İran arasındaki önemli ticaret ve lojistik güzergahlarından biri olarak kabul ediliyor. Ukrayna tarafı, Moskova'nın İran'da üretilen dronları ve diğer askeri mühimmatı bu güzergah üzerinden temin ettiğini öne sürüyor.

Tahran ise Rusya-Ukrayna savaşında doğrudan yer almadığını vurguluyor. Batılı devletler ve Ukrayna yetkilileri ise İran'ın Rusya'ya dron ve üretim teknolojilerini tedarik ettiğini iddia ediyor.

Hazar'daki son saldırı, bu çatışmanın denizin kendisine de sıçradığını gösterdi. İran'ın kuzey limanları, uluslararası yaptırımlar ve güney deniz rotalarındaki artan riskler koşullarında daha da büyük bir önem kazandı.

İran Ukrayna'ya Saldırabilir mi?

Ali Nikazod'un açıklaması askeri bir misilleme ihtimalini açık bırakıyor. Ancak İran hükümeti Ukrayna'ya karşı somut bir saldırı planı, hedef listesi veya operasyon takvimi açıklamış değil.

Tahran'ın önünde şu anda birkaç yol bulunuyor:

• diplomatik baskıyı artırmak;

• uluslararası kuruluşlar aracılığıyla Ukrayna'ya karşı önlem alınmasını talep etmek;

• Rusya ile askeri iş birliğini genişletmek;

• veya doğrudan misilleme tedbirlerini değerlendirmek.

Herhangi bir doğrudan askeri misilleme, Rusya-Ukrayna savaşı ile Orta Doğu'daki çatışmaları daha da birbirine bağlayarak gerilimi yeni bir aşamaya taşıyabilir.

Hazar'daki patlama artık sadece tek bir gemiye düzenlenen bir saldırı değil. Bu olay, Tahran ile Kiev arasındaki ilişkileri açık bir çatışma sınırına getiren bir dönüm noktasına dönüşüyor. Asıl soru ise hala cevapsız: İran'ın uyarısı diplomatik baskıyla mı sınırlı kalacak yoksa arkasından pratik bir askeri eylem gelecek mi?