Susuz kaldığında taş kesilen, su değince dirilen balık (video)

Doğada öyle canlılar var ki, hayatta kalma yetenekleri bilim insanlarını bile hayrete düşürüyor. Afrika'da görülen akciğerli balık ise kuraklığa uyum sağlama konusunda en sıra dışı varlıklardan biri olarak kabul edilir.

Su havzası kuruyup çevrede nem neredeyse kalmadığında ölmez. Aksine, vücudunu korumak için ilginç bir «hayatta kalma modu»nu devreye sokar.

Su yok olunca balık da «yok olur»

Kuraklık başladığında akciğerli balık çamura daha derin gömülür. Ardından vücudundan bol miktarda mukus salgılayarak kendini özel bir kabukla sarar.

Su buharlaştıkça mukus kurur ve balığın etrafında sert, koza benzeri bir kaplama oluşturur. Dışarıdan bakıldığında ise gerçekten de taş kesilmiş, cansız bir cismi andırır.

Ancak balık canlıdır.

Metabolizması, kalp atışı ve diğer hayati süreçleri keskin bir şekilde yavaşlar. Beslenme ve hareket de neredeyse durur. Bu şekilde susuz ve gıdasız uzun süre yaşayabilir. Bazı Afrika akciğerli balıkları bu durumda yıllarca kalabilir.

Su değince «uyanır»

Bu canlının en şaşırtıcı özelliği ise bundan sonra başlar.

Yağmurlar geri dönüp kurumuş su havzası tekrar suyla dolduğunda, akciğerli balık yavaş yavaş «uyanır». Suyun etkisiyle onu çevreleyen kurumuş mukus kabuğu yumuşar ve balık içinden çıkarak tekrar hareket etmeye başlar. Araştırmalarda, su eklendikten sonra akciğerli balıkların kısa süre içinde tepki vermeye başladığı ve ardından normal hareket ve beslenme düzenine döndüğü gözlemlenmiştir.

Bu yüzden onu normal balıklardan farklı olarak susuzluğa dayanıklı canlı bir «kapsül» olarak adlandırabiliriz.

Hatta havadan nefes alır

Akciğerli balığın bir diğer sıra dışı özelliği ise sadece solungaçlarıyla değil, akciğerleri aracılığıyla da nefes almasıdır.

Kuraklık döneminde solungaçlar normal çalışamaz hale gelir ve balık esasen akciğerleri aracılığıyla havadan oksijen alır. Bu özellik, onun susuz ortamda hayatta kalmasını sağlar.

Bilim insanları, onun bu yeteneğini sudan karaya geçiş sürecini anlamak için de önemli buluyor. Akciğerli balıklar, evrimsel açıdan çok eski bir grup olup ataları yüz milyonlarca yıl önce mevcuttu.