Uluslararası Uzay İstasyonu'nda (ISS) gerçekleştirilen 30 günlük benzersiz bir deney, nörobiyoloji alanında yeni bir dönem başlattı. Alysson R. Muotri liderliğindeki bilim insanları grubu, insan beyni organoidleri yani "mini-beyinler" kullanarak mikro yerçekimi koşullarında nöronların gelişim ve dejenerasyon süreçlerini gözlemledi. Araştırma sonuçları, uzay boşluğunun biyolojik dokuların yaşlanma sürecini Dünya'ya kıyasla birkaç kat hızlandırdığını, yani "fenotipik sıkışma" etkisini doğruladı. Bu konuda Ixbt.com haber veriyor.
Deney sırasında, Rett sendromu gibi ağır nörogenetik hastalıkları incelemek için iPSC'lerden (indüklenmiş pluripotent kök hücreler) yetiştirilen organoidler kullanıldı. Bilim insanları, MECP2 genindeki mutasyonlar sonucu ortaya çıkan patolojileri analiz etti. Mikro yerçekimi koşulları, laboratuvar modülünü adeta bir "zaman makinesine" dönüştürerek, yıllar süren hastalık gelişimini sadece bir ay içinde gözlemleme imkanı sağladı.
Teknik olarak deney, Space Tango otomasyon sistemi kullanılarak gerçekleştirildi. Veri işleme sürecinde ise Orbitrap Astral kütle spektrometresi kullanıldı. Bu ekipmanlar sayesinde yaklaşık 6000 protein grubu tanımlandı. Analizler, MeCP2 proteininin sadece nöron gelişimini yönetmekle kalmayıp, aynı zamanda uzay radyasyonu koşullarında genom stabilitesini korumada da kritik bir öneme sahip olduğunu gösterdi.
Bu araştırma, sadece genetik hastalıkların tedavisinde yeni yaklaşımlar geliştirmeye değil, aynı zamanda uzun süreli uzay uçuşları sırasında insan beynini koruma yöntemlerini anlamaya da hizmet ediyor. Elde edilen veritabanı, gelecekteki uzay nörobiyolojisi çalışmaları için temel bir dayanak oluşturacaktır.
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
