ABD'de bir nükleer reaktörü yönetmek için ilk kez yapay zeka test ediliyor

ABD'nin Indiana eyaletindeki Purdue Üniversitesi mühendisleri enerji alanında devrim niteliğinde bir adım attı. Ülke tarihinde ilk kez, aktif bir nükleer reaktör temelinde yapay zeka (AI), dijital kontrol ve siber güvenlik teknolojilerinin test edilmesine başlandı. Bu proje, gelecekte atom enerjisini tamamen otomatikleştirmeyi ve güvenlik sistemlerini yeni bir seviyeye taşımayı amaçlıyor. Bu konuda Ixbt.com haber veriyor.

Araştırmalar için Purdue University Reactor Number One (PUR-1) adlı araştırma reaktörü seçildi. Belirtmek gerekir ki, bu cihaz elektrik üretimi için değil, tamamen bilimsel amaçlar, uzman eğitimi ve yeni teknolojilerin pratikte test edilmesi için hizmet vermektedir. 2019 yılında PUR-1, ABD'de tamamen dijital kontrol ve güvenlik sistemiyle çalışmak üzere lisans alan ilk reaktör olmuştu.

Bilim insanlarına göre, yapay zekayı bilgisayar simülasyonlarında değil, gerçek bir nükleer tesiste test etmek son derece önemlidir. Bu, yazılımın beklenmedik arızalar veya standart dışı durumlarda nasıl tepki vereceğini doğru bir şekilde değerlendirmeyi sağlar. Ixbt.com'un verilerine göre, bu proje atom santrallerinin yönetiminde insan faktörünü azaltmayı ve süreçleri maksimum düzeyde optimize etmeyi hedefliyor.

Küçük modüler reaktörler ve geleceğin perspektifleri

Bu teknolojinin gelişimi, ABD'de aktif olarak teşvik edilen küçük modüler reaktörler (SMR) ve mikro reaktörler dönemi için temel oluşturacaktır. Bu tür kompakt cihazlar; uzak bölgeler, büyük sanayi tesisleri, askeri üsler ve devasa veri merkezlerini (Data-center) enerji ile beslemek için en etkili çözüm olarak görülmektedir.

Dijitalleşmenin nükleer enerjiye yaklaşımı kökten değiştirmesi bekleniyor. Gelecekte tek bir operatör, kendisinden yüzlerce veya binlerce kilometre uzakta bulunan birkaç reaktörü aynı anda uzaktan kontrol edebilecek. Bu durum, işletme maliyetlerini önemli ölçüde düşürecektir.

ABD Enerji Bakanlığı bu alandaki projeleri her yönden desteklemektedir. Plana göre, ilk mikro reaktörlerin 2026 yılında devreye girmesi gerekiyor. Ancak, bunların geniş ölçekte uygulanmasından önce dijital kontrol sistemlerinin mutlak güvenilirliğinin kanıtlanması gerekmektedir. PUR-1 reaktörü, tam da bu sorumlu görevi yerine getiren ana test sahası haline geldi.

Bilgi olarak, PUR-1 reaktörü 1962 yılında inşa edilmiş olup, şu anda Indiana eyaletindeki tek aktif nükleer tesistir. Altmış yılı aşkın bir geçmişe sahip olan bu tesisin bugün en modern dijital teknolojilerin ve yapay zekanın test sahasına dönüşmesi, sektörün ne kadar hızlı geliştiğinin bir kanıtıdır.