Uzay Yolu Herkes İçin: Engelli Bireyler En İyi Astronotlar Olabilir
Uzun bir süre boyunca astronotluk, yalnızca mükemmel fiziksel kondisyona sahip ve askeri deneyimi olan erkeklere ayrılmış kapalı bir kulüp gibiydi. Ancak modern araştırmalar ve yeni görevler bu algıyı kökten değiştiriyor. İngiltere Uzay Ajansı ve özel şirket Vast arasındaki yeni anlaşmaya göre, paralimpik sprinter John McFall'un 2027 yılında uzaya gitmesi bekleniyor. Bacağının bir kısmını kaybetmiş ve protez kullanan bir sporcunun bu uçuşu, sadece bir kapsayıcılık göstergesi değil, aynı zamanda uzay tıbbında yeni bir dönemin başlangıcıdır. Bu konuda Ixbt.com haber veriyor.
Uzmanlara göre, engelli bireylerin bazı fizyolojik özellikleri, Mars'a yapılacak uçuşlar gibi uzun süreli uzay görevlerinde beklenmedik avantajlar sağlayabilir. Örneğin, bacak hareketleri kısıtlı olan veya ampütasyon geçirmiş kişilerde vücut ağırlığı farklı dağılır ve yerçekimsiz ortamda sıvıların vücuttaki hareketine verilen tepki farklıdır. Bu durum, uzaydaki zorluklara uyum sağlamayı kolaylaştırabilir.
Tarihsel deneyimler ve dayanıklılığın sırları
Tarihe baktığımızda, NASA tarafından yürütülen araştırmalarda kadınların ve belirli fiziksel özelliklere sahip bireylerin erkek pilotlardan daha başarılı olduğu durumlar sıkça görülür. 1960'larda Jerrie Cobb gibi kadın pilotlar, dayanıklılık testlerinde adayların en iyi yüzde 2'lik dilimine girmiş, Wally Funk ise izolasyon odasında erkek astronotların kırdığı rekorun üç katı kadar süre kalabilmiştir. Ancak o dönemdeki askeri gereklilikler nedeniyle uzaya uçma şansından mahrum bırakılmışlardır.Bir diğer ilginç vaka 1950'lerde gözlemlenmiştir: NASA, vestibüler sistemi incelemek için işitme engelli 11 erkeği çalışmaya dahil etmiştir. İç kulak fonksiyonları bozuk olan bu kişilerin, şiddetli sarsıntı ve dönme koşullarında bile çalışma yeteneklerini kaybetmedikleri ortaya çıkmıştır. Oysa deneyimli pilotlar bu durumlarda şiddetli mide bulantısı ve oryantasyon kaybı yaşamaktadır. Günümüzde astronotların yüzde 60-80'i uzaydaki ilk günlerinde tam olarak bu sorunla karşılaşmaktadır.
Adaptasyon başarının anahtarıdır
Uzayda beklenmedik acil durumlar yaşandığında, engelli bireylerin günlük hayattaki adaptasyon becerileri hayat kurtarıcı olabilir. Örneğin, 2013 yılında İtalyan astronot Luca Parmitano uzay yürüyüşü sırasında kaskına su sızması sonucu görme ve işitme yetisini neredeyse kaybetmiştir. Duyusal organlarını ve dokunma duyusunu kullanarak güvenli bir şekilde geri dönmeyi başarmıştır. Bu tür durumlar, Dünya ile iletişimin 20 dakikaya kadar gecikebildiği Mars görevlerinde hayati önem taşır.Uzay endüstrisinde bu konuda atılan ilk adımlar şunlardır:
- 2021 yılında SpaceX şirketinin Inspiration4 görevi kapsamında Hayley Arceneaux, protez kemiğe sahip uzaya uçan ilk kişi oldu;
- 2025 yılında mühendis Michaela Benthaus'un, yörünge altı uçuşa katılan ilk tekerlekli sandalye kullanıcısı olması bekleniyor;
- John McFall görevi ise, büyük bir devlet ajansı tarafından engelli bir bireyin uzun vadeli bilimsel araştırmalara dahil edildiği ilk vaka olacak.
Yorumlar 0
…