Hindistan'ın nakitsiz devrimi: Günde 1 milyar işlem merkezinden rapor

Hindistan sokaklarındaki basit bir çay ocağından Mumbai'nin merkezindeki gökdelen alışveriş merkezlerine kadar aynı manzaraya tanık olursunuz: insanlar ceplerinden nakit para yerine akıllı telefonlarını çıkarıp QR kodunu taratıyor. Dünyanın en kalabalık ülkesinde nakitsiz ödeme nasıl sıradan bir yaşam tarzı haline geldi?

Uluslararası medya turumuz kapsamında bu dijital mucizenin beyin merkezi olan NPCI (Hindistan Ulusal Ödeme Kurumu) genel merkezini ziyaret ederek sistemin çalışma mekanizmalarını inceledik.

«India Stack»: Dört aşamalı dijital temel

Sunumlar sırasında bu başarının tesadüfen gerçekleşmediği anlaşıldı. Temelinde dört sağlam altyapı katmanı yatıyor:

• Dijital biyometrik kod (Aadhaar): 1,44 milyar vatandaş elektronik kimlik sistemiyle kapsama alındı. Yetişkin nüfusun yüzde 91'i resmi banka hesabına sahip ve her gün yaklaşık 17 milyon kişi elektronik ortamda (eKYC) onay alıyor.

• Kağıtsız belgeler (DigiLocker): 9 milyardan fazla resmi belge dijitalleştirildi ve vatandaşlar devlet ve banka hizmetlerinden kağıt taşımadan yararlanıyor.

• Tek nakitsiz ödeme ağı (UPI ve RuPay): Her türlü banka ve fintech uygulamasını birbirine bağlayan hızlı, ucuz ve açık bir mimari.

• Uygun altyapı: 1,3 milyar mobil iletişim kullanıcısı için 1 GB mobil internet fiyatı, dünyanın en ucuz oranlarından biri olan yaklaşık 0,10 dolardır.

Günde 1 milyar işlem: Şaşırtıcı rakamlar

NPCI tarafından sunulan veriler sadece bölgesel değil, küresel finans piyasası için de benzeri görülmemiş bir ölçeğe sahip:

• Gezegenimizde bankaların katılımıyla gerçekleştirilen tüm anlık ödemelerin yaklaşık yüzde 49'u doğrudan Hindistan'ın UPI sistemine aittir.

• Sistem ayda 24,5 milyardan fazla işlemi işliyor. Aylık ciro 315 milyar doları, günlük işlem sayısı ise 1 milyarı aşıyor.

• 2021 yılında UPI işlemlerinin değeri Hindistan GSYİH'sinin yüzde 18'ini oluştururken, günümüzde bu pay yüzde 87'ye (yıllık 3,6 trilyon dolara) ulaştı.

Özel tekel değil, ulusal çıkar

Sistemin en özgün yanı yönetim modelidir. NPCI, kar amacı gütmeyen bir kuruluş olup, Hindistan Merkez Bankası (RBI) ve 65 büyük ticari banka tarafından bir konsorsiyum olarak yönetilmektedir.

Burada özel fintech uygulamaları (Google Pay, PhonePe, Paytm) kullanıcıların parasını kendi bakiyelerinde tutmaz. Sadece uygun bir arayüz sağlarlar; fonlar ise alıcının banka hesabından satıcının hesabına bir saniye içinde doğrudan geçer. Sonuç olarak güvenlik garanti altına alınır ve sistem komisyonsuz, serbest rekabet temelinde çalışır.

BRICS zirvesi günlerinde Hindistan tarafı, bu ulusal deneyimi ortak ülkelerin ödeme sistemleriyle entegre etmeye hazır olduğunu belirtmişti. Orta Asya, özellikle finansal teknolojileri hızla gelişen Özbekistan için de nakitsiz ekonomi ve açık fintech altyapısı oluşturmada Mumbai'deki bu model büyük pratik öneme sahiptir.