Tramp ma’muriyati Mahmud Abbosga BMT Bosh Assambleyasi uchun viza berishdan bosh tortdi

Nyu-Yorkda BMT Bosh Assambleyasining navbatdagi sessiyasi oldidan xalqaro diplomatiya sahnasida katta shov-shuvli mojaro yuz berdi. AQSH Prezidenti Donald Tramp ma’muriyati ketma-ket ikkinchi yil Falastin milliy ma’muriyati rahbari Mahmud Abbos va o‘nlab falastinlik yuqori martabali mulozimlarga AQSHga kirish vizasini berishni rasman rad etdi. «Associated Press» (AP) xabariga ko‘ra, Davlat departamenti ushbu qarorni Falastin ma’muriyatining Isroil bilan tinchlik bitimlari bo‘yicha olgan majburiyatlarini bajarmagani, xususan BMT Xalqaro sudi va Xalqaro jinoiy sudda (XJS) Isroilga qarshi da’volarni davom ettirayotgani hamda isroilliklarga hujum qilgan shaxslar oilalariga to‘lovlar to‘lab kelayotgani bilan izohladi.

«The Times of Israel» nashri qayd etishicha, viza cheklovi tufayli Mahmud Abbos bilan birga katta delegatsiyaning Nyu-Yorkka parvozi bekor bo‘ldi va Falastin tomoni Bosh Assambleyaga Abbosning onlayn videoaloqa orqali nutq so‘zlashiga ruxsat beruvchi maxsus rezolyutsiyani kiritishga majbur bo‘ldi. Xalqaro jamoatchilik esa AQSHning BMT shtab-kvartirasiga mezbon davlat sifatidagi majburiyatlarini buzayotgani, xususan avvalroq rossiyalik diplomatlar ham xuddi shunday viza blokadasiga uchraganini eslatmoqda.

Xo‘sh, Vashingtonning ushbu keskin viza sanksiyasi Falastin-Isroil nizosiga qanday ta’sir ko‘rsatadi, BMT tribunasida Abbos nimalarni bayon qiladi va AQSH mezbonlik maqomidan geosiyosiy qurol sifatida foydalanmoqdami?

«Islohotlar yo‘q va xalqaro sudlarga shikoyatlar»: Davlat departamentining rasmiy sabablari

Vashington tomonidan Falastin rahbariyatiga qo‘yilgan asosiy da’volar:

• Majburiyatlarning buzilishi: AQSH Davlat departamenti Falastin hukumati avvalgi tinchlik kelishuvlari va va’da qilingan siyosiy islohotlarni amalga oshirmaganini bosh sabab qilib ko‘rsatdi;

• Xalqaro sudlardagi da’volar: Mahmud Abbos ma’muriyatining BMT Xalqaro sudi va Gaagadagi Xalqaro jinoiy sudga (XJS) Isroilga qarshi arizalar topshirishda davom etayotgani Vashington tomonidan «tinchlik istiqbollariga raxna solish» deb baholandi;

• Hujumchilarning oilalariga to‘lovlar: Isroilliklarga nisbatan hujumlarda ayblanib qamalgan shaxslar va ularning oilalariga Ramalloh budjetidan moddiy yordam ko‘rsatilishi to‘xtatilmagani keskin qoralandi;

• Sanksiyalarning uzaytirilishi: Davlat departamenti Falastin ozodlik tashkiloti (FOT) a’zolari va Falastin ma’muriyati mulozimlariga viza bermaslik bo‘yicha sanksiyalar qat’iy davom ettirilishini rasman e’lon qildi.

«Onlayn nutq va akkreditatsiyadan o‘tgan diplomatlar»: Falastin BMTda qanday ishtirok etadi?

Mahmud Abbos va delegatsiyaning Nyu-Yorkdagi ishtiroki bo‘yicha tafsilotlar:

• O‘nlab mulozimlarga taqiq: «The Times of Israel» ma’lumotlariga ko‘ra, Mahmud Abbos hamrohligida Nyu-Yorkka borishi kerak bo‘lgan o‘nlab falastinlik rasmiy shaxslarning viza arizalari rad etilgan;

• Videomurojaat formati: Falastinning BMTdagi doimiy missiyasi Bosh Assambleyaga rezolyutsiya loyihasini taqdim etib, o‘tgan yildagi kabi Mahmud Abbosga onlayn videoaloqa orqali minbardan nutq so‘zlash huquqini berishni talab qildi;

• Nyu-Yorkdagi vakillar: Viza cheklovlariga qaramay, Palestina nomidan Bosh Assambleyaning jonli majlislarida allaqachon BMTda akkreditatsiyadan o‘tib ulgurgan va AQSHda bo‘lib turgan falastinlik diplomatlar ishtirok etadi.

Mezbon davlat mas’uliyati va xalqaro e’tirozlar

AQSH viza cheklovlarining xalqaro huquq me’yorlari bilan to‘qnashuvi:

• 1947 yilgi BMT bitimining buzilishi: Xalqaro huquq normalariga ko‘ra, AQSH BMT shtab-kvartirasi joylashgan davlat sifatida dunyoning barcha a’zo davlatlari va rasmiy kuzatuvchilarining tadbirlarga to‘sqinliksiz kelishini ta’minlashga majburdir;

• Rossiya delegatsiyasi bilan bog‘liq holat: Avvalroq Rossiyaning BMTdagi doimiy vakili Vasiliy Nebenzya ham AQSH Axborot bo‘yicha qo‘mita sessiyasida qatnashishi lozim bo‘lgan rossiyalik delegatga viza bermaganini ochiqlab, buni «qabul qiluvchi davlat kelishuvining qo‘pol ravishda buzilishi» deb atagan edi;

• Diplomatik bosim vositasi: Xalqaro tahlilchilar Vashingtonning viza berish dastagidan siyosiy bosim va muxolif pozitsiyadagi yetakchilarni jazolash quroli sifatida foydalanayotganini ta’kidlamoqda.

Donald Tramp ma’muriyatining Falastin yetakchisiga nisbatan qo‘llagan ushbu viza taqiqi Nyu-Yorkda start olayotgan BMT Bosh Assambleyasining umumiy bahslarini avvalgidan ham keskin va siyosiy qarama-qarshiliklarga to‘la muhitda boshlanishiga zamin yaratdi.

Sizningcha, AQSHning BMT tadbirlarida ishtirok etish uchun kelayotgan xorijiy davlat rahbarlari va diplomatlariga viza bermasligi xalqaro huquq me’yorlariga to‘g‘ri keladimi? Mahmud Abbosning Nyu-Yorkka kiritilmasligi Yaqin Sharqdagi keskinlikni yanada kuchaytirmaydimi? O‘z tahliliy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va BMT minbari atrofidagi ushbu katta diplomatik mojaro tahlilini barcha siyosat ixlosmandlari hamda do‘stlaringizga ulashing!