Belarus Polsha va Litva chegarasiga qo‘shin tashladi: NATOning «axilles tovoni» qurshovdami?

Yevropa qit’asida geosiyosiy va harbiy qarama-qarshilikning eng portlash xavfi yuqori bo‘lgan nuqtasida vaziyat keskinlashmoqda. «Radio Svoboda» xabariga ko‘ra, Belarus Qurolli Kuchlari NATOning strategik jihatdan eng zaif bo‘g‘ini sanalgan mashhur Suvalki yo‘lagi — Polsha va Litva chegarasi tutashgan hududga katta miqdordagi harbiy kuchlarini to‘plab, keng ko‘lamli mashg‘ulotlarni boshladi. 15–18 sentyabr kunlari Bosh shtab boshlig‘i Pavel Muraveyko boshchiligida o‘tkazilayotgan ushbu manevrlarda chegarani yopish, harbiy holat sharoitida harakatlanish, diversiya-razvedka guruhlariga (DRG) qarshi kurash hamda dronlar hujumini qaytarish mashq qilinmoqda.

Ayni vaqtda nufuzli Xalqaro strategik tadqiqotlar instituti (IISS) ekspertlari alyans uchun tashvishli tahlilni e’lon qildi: yangi urush taktikasi tufayli Rossiyaga Suvalki yo‘lagini quruqlikdan bosib olishning hojati ham qolmagan — uni uzoq masofali optik tolali FPV-dronlar va raketa zarbalari bilan to‘liq paralich qilish mumkin. Eni atigi 65 kilometrni tashkil etuvchi ushbu quruqlik yo‘li Boltiqbo‘yi mamlakatlarini NATOning asosiy qismi bilan bog‘lab turuvchi yagona arteriya hisoblanadi.

Xo‘sh, Minsk va Moskvaning Suvalki yo‘nalishidagi maqsadi nima, 40 kilometrlik yangi FPV-dronlar NATO logistikasini qanday yakson qilishi mumkin va Boltiqbo‘yi davlatlari haqiqatan qopqon ichida qolib ketmoqdami?

«Muraveyko qo‘mondonligidagi manevrlar»: Chegaradagi mashg‘ulotlar tafsiloti

Belarus G‘arbiy operativ qo‘mondonligi tomonidan amalga oshirilayotgan harbiy harakatlar:

• 15–18 sentyabr kunlari mudofaa ssenariysi: Mashg‘ulotlar shaxsan Belarus Qurolli Kuchlari Bosh shtabi boshlig‘i Pavel Muraveyko rahbarligida o‘tkazilmoqda;

• Davlat chegarasini berkitish: Harbiy bo‘linmalar Polsha va Litva chegarasi perimetri bo‘ylab mudofaani mustahkamlash va chegara hududlarini zudlik bilan to‘sib qo‘yish ko‘nikmalarini sinovdan o‘tkazmoqda;

• Harbiy holat va diversantlar: Hududda to‘liq harbiy holat rejimini joriy etish hamda shartli raqibning DRG guruhlarini yo‘q qilish taktikasi mashq qilinmoqda;

• Dronlar va yengil aviatsiya zarbalari: Zamonaviy urush talablaridan kelib chiqib, uchuvchisiz uchish apparatlari (BPLA) va pastlab uchuvchi texnikalar hujumini qaytarishga asosiy urg‘u berilmoqda.

«Suvalki yo‘lagi» fenomeni: Nega bu hudud NATOning bosh qalqoni va zaif nuqtasi?

Mintaqaning strategik ahamiyati va geografik tuzilishi:

• Boltiqbo‘yining yagona arteriyasi: Suvalki yo‘lagi — Belarus va Rossiyaning Kaliningrad viloyati oralig‘idagi Polsha-Litva chegarasi kesishmasida joylashgan taxminan 65 kilometrlik quruqlik yo‘lagidir;

• NATOning izolyatsiya xavfi: Agar mazkur yo‘lak bloklab qo‘yilsa, Boltiqbo‘yi davlatlari (Litva, Latviya, Estoniya) alyansning asosiy qismidan quruqlik orqali mutlaqo uzilib qoladi;

• Kaliningrad bilan tutashuv xavfi: Harbiy to‘qnashuv yuz bersa, Belarus va Kaliningraddan harakatlanadigan qo‘shinlar ushbu yo‘lakni qisqa vaqtda nazoratga olishi mumkinligi NATO generallarini ko‘p yillardan buyon xavotirga soladi.

IISS tahlili: 40 kilometrlik optik tolali dronlar va yo‘lakni «virtual qamal» qilish

Xalqaro strategik tadqiqotlar instituti (IISS) va harbiy tahlilchilarning xulosalari:

• Qo‘shin kiritish shart emas: Mutaxassislarning fikricha, keng ko‘lamli mojaro kelib chiqqan taqdirda Suvalki yo‘lagini quruqlikdagi qo‘shinlar bilan jismonan egallash talab etilmaydi;

• Optik tolali FPV-dronlar zarbasi: Hozirda radioelektron kurash (REB) vositalari ta’sir qila olmaydigan optik tolali FPV-dronlarning parvoz masofasi 40 km ga yetgan. Yo‘lak eni 65 km ekanini hisobga olsak, dronlar hududni ikki tomondan to‘liq qamrab oladi;

• Logistikaning qulashi: Avtomobil yo‘llari va temiryo‘llarni dronlar, masofaviy minalashtirish va raketa zarbalari bilan muttasil o‘qqa tutish orqali NATO qo‘shinlarini quruqlik yoki dengiz orqali ko‘chirish imkoniyati deyarli nolga tushiriladi;

• Havo hujumidan mudofaaning sarflanishi: NATO ushbu tor yo‘nalishning xavfsizligini saqlash uchungina ulkan miqdordagi PVO, dronlarga qarshi qurollar va muhandislik zaxiralarini sarflashga majbur bo‘ladi.

Belarusning Suvalki yo‘lagi yonida boshlagan mashg‘ulotlari Sharqiy Yevropadagi geosiyosiy qarama-qarshilikda endilikda zamonaviy texnologiyalar va dronlar urushi yangi strategik voqelikni shakllantirayotganini ko‘rsatdi.

Sizningcha, Belarus va Rossiyaning Suvalki yo‘lagi atrofidagi bunday manevrlari NATOni Boltiqbo‘yiga qo‘shimcha kuch tashlashga majbur qiladimi yoki bu shunchaki ruhiy bosim o‘tkazish taktikasimi? Zamonaviy dronlar va yangi qurollar davrida NATO Boltiqbo‘yi mamlakatlari mudofaasini to‘liq kafolatlay oladimi? O‘z tahliliy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va katta geosiyosat sahnasidagi ushbu xavfli to‘qnashuv nuqtasi sharhini barcha xalqaro siyosat ixlosmandlari hamda do‘stlaringizga ulashing!