Hindiston AQSHni Rossiya va Eron sanksiyalari oqibatlaridan keskin ogohlantirdi

Jahon iqtisodiyoti va xalqaro energetika bozorida AQSH va Osiyoning eng yirik gigantlaridan biri bo‘lmish Hindiston o‘rtasida yangi geosiyosiy to‘qnashuv alanga olmoqda. AQSH Kongressi Vakillar palatasi Rossiya va Eronga qarshi marhum senator Lindsi Grem nomidagi keng qamrovli ikkilamchi sanksiyalar paketini 262 nafar kongressmenning ovoz berishi bilan (159 qarshi) ma’qullab, qonun loyihasini to‘g‘ridan to‘g‘ri Prezident Donald Trampga imzolash uchun yuborgani ortidan, Nyu-Dehlidan Vashingtonga nisbatan keskin va qat’iy javob yangradi. Hindiston Tashqi ishlar vazirligi rasmiy bayonot berib, amerikalik mulozimlarni ushbu bir tomonlama cheklovlar nafaqat ikki davlat o‘rtasidagi strategik sheriklikka putur yetkazishi, balki butun jahon energetika bozori uchun halokatli oqibatlarga olib kelishi haqida ochiq ogohlantirdi.

Bayonotda Nyu-Dehli o‘z aholisi — 1,4 milliard kishining energetika xavfsizligini ta’minlashga qat’iy sodiq ekani, manbalarni diversifikatsiya qilish va bozor kon’yunkturasiga qarab Rossiya neftini sotib olishni to‘xtatmasligini uqtirdi. Qonunda esa Rossiya nefti va gazini sotib olishda davom etayotgan davlatlar va kompaniyalarga qarshi 100 foizgacha import bojlari solish hamda ularning «soyali flot»ini nishonga olish ko‘zda tutilgan.

Xo‘sh, Donald Tramp ushbu qonunga veto qo‘yadimi yoki imzolaydi, Hindiston o‘z iqtisodiy suverenitetini saqlab qolish uchun qanday qadamlar qo‘yadi va bu sanksiyalar dollar gegemonligi hamda neft narxlariga qanday ta’sir ko‘rsatadi?

«1,4 milliard aholi xavfsizligi muhokama qilinmaydi»: Hindiston TIVning keskin bayonoti

Nyu-Dehli rasmiylari tomonidan AQSH Kongressi qaroriga berilgan javob tafsilotlari:

• «Oqibatlar haqida ochiq ogohlantirilgan»: Hindiston tomoni so‘nggi oylarda Vashington bilan yuqori darajadagi muzokaralarda bunday jazo choralarining nafaqat ikki tomonlama aloqalarga, balki xalqaro bozorga yetkazadigan og‘ir zararlarini ochiq tushuntirib berganini bildirdi;

• 1,4 milliardlik omil: Mamlakat energetika xavfsizligi oliy milliy ustuvorlik ekani va aholi manfaatlari yo‘lida manbalarni diversifikatsiya qilish va neft sotib olish erkinligi saqlanib qolishi ta’kidlandi;

• «Har qanday chorani ko‘ramiz»: Hindiston hukumati o‘z savdo-iqtisodiy manfaatlarini himoya qilish uchun barcha zarur va keskin qadamlarni qo‘yishga tayyorligini rasman ma’lum qildi;

• Biznes va sanoat bilan muvofiqlashuv: Hukumat milliy neft va sanoat birlashmalari bilan birgalikda AQSH sanksiyalari oqibatlariga javob qaytarish bo‘yicha tezkor favqulodda rejani ishga solmoqda.

Lindsi Gremning «sanksiya quroli»: 100% bojlar va «soyali flot» nishonda

AQSH Vakillar palatasi qabul qilgan qonun loyihasining asosiy bandlari:

• 262 ga qarshi 159 ovoz: Vakillar palatasida ko‘pchilik ovoz bilan qabul qilingan mazkur ulkan hujjat rasman kuchga kirishi uchun Prezident Donald Tramp stoliga yuborildi;

• 100 foizlik import bojlari: Qonun loyihasida prezidentga Rossiyadan neft va gaz xarid qilishda davom etayotgan har qanday davlat va kompaniyalarga nisbatan 100% gacha bojxona to‘lovlarini joriy etish bo‘yicha cheksiz vakolat beriladi;

• «Soyali flot»ga zarba: Rossiya neftini dengiz orqali tashish bilan shug‘ullanuvchi tankerlar va sug‘urta tashkilotlarini xalqaro savdodan butunlay siqib chiqarish maqsad qilingan;

• Tramp uchun «moslashuvchan tuynuk»: Hujjatda agar milliy manfaatlarga to‘g‘ri kelsa, AQSH prezidentiga sanksiyalarni vaqtincha to‘xtatib turish (muzlatib qo‘yish) huquqi ham berilgan.

Geosiyosiy boshiberk ko‘cha: Vashington Hindistonni yo‘qotib qo‘yishi mumkinmi?

Mutaxassislar va xalqaro iqtisodchilarning ushbu to‘qnashuv bo‘yicha tahliliy xulosalari:

• Strategik sheriklik xavf ostida: AQSH uchun Hindiston Osiyoda Xitoyni muvozanatlab turuvchi eng muhim sherik (QUAD a’zosi) hisoblanadi; Nyu-Dehliga nisbatan 100% bojlar qo‘llanishi bu alyansga jiddiy raxna soladi;

• Neft narxining portlashi: Agar Hindiston Rossiya neftini olishni to‘xtatishga majbur qilinsa, global bozorda xomashyo tanqisligi boshlanib, neft narxi barcha prognozlardan oshib ketadi;

• Trampning ehtimoliy tanlovi: Aksariyat tahlilchilarning fikricha, Tramp o‘z savdo diplomatiyasida milliy manfaatlar bandidan foydalanib, Hindistonga qarshi to‘liq bojlar kiritishdan tiyilishi yoki muzlatish yo‘lini tanlashi mumkin.

Hindistonning ushbu keskin e’tirozi global sanksiyalar davrida yirik suveren davlatlar endilikda o‘z milliy manfaatlari va energetika xavfsizligini har qanday tashqi bosimdan ustun qo‘yishini ko‘rsatgan muhim geosiyosiy demarsh bo‘ldi.

Sizningcha, Donald Tramp AQSH Kongressi ma’qullagan ushbu 100 foizlik sanksiya qonunini imzolab, Hindiston bilan munosabatlarni keskinlashtirishga boradimi yoki unga veto qo‘yadimi? Hindiston kabi ulkan iqtisodiyotlarning sanksiyalarga bo‘yinsunmasligi AQSHning jahon savdosidagi yakkahokimligini zaiflashtirmaydimi? O‘z tahliliy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va katta geosiyosat hamda global neft bozoridagi ushbu shov-shuvli mojaro sharhini barcha siyosat ixlosmandlari va do‘stlaringizga ulashing!