Samarqandda Marko Rubio bilan bog‘liq shov-shuvli video bo‘yicha haqiqat ochiqlandi (video)

AQSH Davlat kotibi Marko Rubioning O‘zbekistonga tashrifi davomida Samarqand shahridagi tarixiy Registon maydonida OAV vakillari bilan o‘tkazilgan muloqotidan olingan qisqa videolavha ijtimoiy tarmoqlarda keng muhokamalar va tushunmovchiliklarga sabab bo‘ldi.

Tarmoq foydalanuvchilari orasida go‘yoki mahalliy o‘zbek jurnalisti AQSH Davlat kotibiga rus tilida murojaat qilgani haqida noto‘g‘ri talqinlar tarqaldi. Biroq videoning to‘liq konteksti va asl holati o‘rganilganda, vaziyat mutlaqo boshqacha bo‘lgani oydinlashdi.

Savol bergan shaxs kim edi va u qaysi tilda murojaat qildi?

Muhokamalarga sabab bo‘lgan videodagi muhim faktlar quyidagicha:

• Jurnalist shaxsi: Savol bergan shaxs mahalliy ommaviy axborot vositalari vakili emas, balki AQSH delegatsiyasi hamrohligida kelgan nufuzli Bloomberg xalqaro axborot agentligi muxbiri Erik Martin bo‘lgan;

• Muloqot tili: Erik Martin Davlat kotibi Marko Rubioga o‘z ona tili bo‘lmish ingliz tilida savol bilan yuzlangan; savol rus tilida berilmagan.

Rubio va jurnalist o‘rtasida til haqidagi suhbat qanday kechdi?

Til masalasining kun tartibiga chiqishiga amerikalik jurnalistning O‘zbekistondagi lingvistik vaziyat haqidagi tasavvuri sabab bo‘lgan:

• Mahalliy til haqidagi savol: Savolga javob qaytargach, Marko Rubio muxbir Erik Martindan O‘zbekistonning mahalliy tilini bilish-bilmasligini so‘ragan;

• Jurnalistning chalkashligi: Bloomberg muxbiri mahalliy tilni rus tili deb taxmin qilib, «rus tilini biroz, chala bilishini» aytgan;

• Davlat kotibining tushuntirishi: Shu paytda Marko Rubio vaziyatga aniqlik kiritib, mamlakatning asosiy va mahalliy tili o‘zbek tili ekanini, biroq bu yerda rus tili davlat tili bo‘lmasa-da, aholining ma’lum qismi uni tushunishini qo‘shimcha qilib o‘tgan.

Kontekstdan uzilgan lavha va tarmoqdagi noto‘g‘ri xulosalar

Tarmoqlarda aynan mana shu qisqa dialog kontekstdan uzib olinib, tarqatilgani bois ko‘plab foydalanuvchilar suhbatdoshni mahalliy OAV vakili sifatida qabul qilgan va asossiz tanqidlarga yo‘l qo‘ygan.

Aslida esa muloqot xorijlik diplomat va xorijlik muxbir o‘rtasida ingliz tilida kechgan bo‘lib, unda o‘zbek tilining maqomi to‘g‘ri e’tirof etilgan.