Bill Gatesning qizi asos solgan Phia startapi firibgarlikda ayblanmoqda

Milliarder Bill Gatesning qizi Phoebe Gates va uning hamkori Sophia Kianni tomonidan asos solingan Phia shopping-startapi jiddiy mojarolar markazida qoldi. Bloomberg oʻtkazgan surishtiruv natijalariga koʻra, platforma “cookie stuffing” deb nomlanuvchi nohalol usuldan foydalanganlikda ayblanmoqda. Bu usul startapga oʻzi amalga oshirmagan savdolardan noqonuniy ravishda komissiya pullarini olish imkonini bergan boʻlishi mumkin. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Phia loyihasi 2025-yilda tashkil etilgan boʻlib, qisqa vaqt ichida 40 million dollardan ortiq investitsiya jalb qilishga ulgurgan edi. Investorlar orasida Kim Kardashian va Hailey Bieber kabi dunyoga mashhur yulduzlar borligi loyihaga boʻlgan qiziqishni yanada oshirgan. Biroq soʻnggi ayblovlar startapning obroʻsiga jiddiy putur yetkazishi va uning kelajagini soʻroq ostida qoldirishi kutilmoqda.

Bloomberg ma’lumotiga koʻra, Phia brauzer kengaytmasi koʻrinishida ishlaydi va foydalanuvchilarga turli internet-doʻkonlardagi eng arzon narxlarni hamda chegirma kodlarini topishda yordam beradi. Tizim affiliate marketing (hamkorlik dasturi) asosida ishlaydi, ya’ni foydalanuvchi ilova orqali xarid amalga oshirsa, doʻkon startapga ma’lum miqdorda komissiya toʻlaydi.

Nohalol raqobat va “cookie stuffing” mexanizmi

Surishtiruv davomida aniqlanishicha, foydalanuvchi biror onlayn-doʻkon saytiga oʻzi yoki boshqa bir platforma orqali kirgan taqdirda ham, Phia fonda (background) yashirincha yangi sahifa ochgan. Toʻlovni amalga oshirish jarayonida dastur boshqa hamkorlarning referral kodlarini oʻchirib tashlab, ularning oʻrniga oʻz kodini kiritgan. Natijada, xarid uchun mukofot puli haqiqiy yoʻnaltiruvchiga emas, balki Phia hisobiga tushgan.

Ushbu holat fosh etilgach, eng yirik hamkorlik platformalaridan biri boʻlgan Impact.com Phia bilan ishlashni toʻxtatdi va uni tizimdan chetlatdi. Ta’kidlash joizki, bunday amaliyot avval ham yirik kompaniyalar oʻrtasida nizolarga sabab boʻlgan. Masalan, PayPal egaligidagi Honey servisi ham xuddi shunday ayblov bilan hozirda sudlashmoqda.

Phia vakillari Bloomberg nashriga bergan izohida muammo aniqlanganini va uni bartaraf etish uchun barcha zarur choralar koʻrilganini ma’lum qildi. Nashr tomonidan oʻtkazilgan takroriy tekshiruv xatolik tuzatilganini tasdiqlagan boʻlsa-da, startapning hamkorlari va yirik riteyllar ushbu “tuzatish” bilan qoniqadimi yoki yoʻqmi, hozircha noma’lum.

Oʻzbekistonda ham onlayn xaridlar va keshbek xizmatlari ommalashib borayotgan bir paytda, bunday texnologik firibgarliklar xalqaro bozorda raqamli etika masalasini kun tartibiga chiqarmoqda. Hozircha Phia rahbariyati va Phoebe Gates ushbu vaziyat yuzasidan qoʻshimcha rasmiy bayonot berishdan tiyilib turibdi.