Astronomlar koinotdagi sirli radiosiqnallar tabiatini aniqlashdi

Xalqaro astronomlar jamoasi soʻnggi yillarning eng gʻayritabiiy kosmik hodisalaridan biri — uzoq davriy radiotranziyentlar sirini ochishga yaqinlashdi. Bu noyob radiochastotali manbalar bir necha daqiqadan bir necha soatgacha boʻlgan aniq vaqt oraligʻida chaqnashlar hosil qiladi. 2022-yilda birinchi shunday obyekti topilganidan beri olimlar bor-yoʻgʻi oʻntagacha shunday manbani aniqlashga muvaffaq boʻlishgan edi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Nature Astronomy jurnalida eʼlon qilingan yangi tadqiqot ushbu turkumning eng mashhur vakillaridan biri — ASKAP J1745 obyektiga bagʻishlangan. Avstraliyaning Australian Square Kilometre Array Pathfinder (ASKAP) radioteleskopi yordamida topilgan ushbu obyektni oʻrganish uchun olimlar bir vaqtning oʻzida radio diapazon va rentgen nurlari maʼlumotlarini birlashtirdilar. Bu usul sodir boʻlayotgan jarayonlarning toʻliq manzarasini chizish imkonini berdi.

Natijalar shuni koʻrsatdiki, ASKAP J1745 katta ehtimol bilan kataklizmik oʻzgaruvchan yulduz — tarkibida oq mitti yulduz boʻlgan zich qoʻshaloq tizimdir. Oq mitti yulduz oʻzining hamroh yulduzidan moddalarni oʻziga tortib oladi. Ushbu moddalarning tushishi natijasida rentgen nurlanishi koʻrinishidagi energiya ajralib chiqadi. Radiosiqnallar esa zaryadlangan zarralarning tizimdagi kuchli magnit maydonlari bilan oʻzaro taʼsiri natijasida yuzaga keladi.

Tadqiqotchilarning taʼkidlashicha, bunday yulduzlarning magnit maydonlari MRT apparatining magnit maydonidan minglab marta kuchliroq boʻlishi mumkin. Bu holat qoʻshaloq tizim komponentlari orasidagi doimiy modda oqimi bilan birgalikda gʻayritabiiy davriy radiochaqnashlar uchun sharoit yaratadi. ASKAP J1745 obyekti birinchi marta nafaqat radiosiqnallar, balki optik diapazon va rentgen nurlari orqali ham ishonchli tarzda identifikatsiya qilindi.

Olimlar ASKAP J1745 obyektini qadimgi Misr iyerogliflarini tushunishga yordam bergan Rozetta toshiga qiyoslashmoqda. Agar bu oʻxshashlik oʻz tasdigʻini topsa, ushbu obyektni yanada chuqurroq oʻrganish bir necha yil avval kashf etilgan butun bir yangi kosmik hodisalar sinfini tushunish uchun kalit boʻlishi mumkin.