Koinotda pishirilgan qovoq: Xitoylik taykonavtlar Tiangong stansiyasida bir oyni yakunladi

Xitoyning Shenzhou-23 missiyasi ekipaji Tiangong orbital stansiyasidagi faoliyatining dastlabki bir oyini muvaffaqiyatli yakunladi. Zhu Yangzhu, Zhang Zhiyuan va Li Jiayingdan iborat taykonavtlar jamoasi ushbu davr mobaynida nafaqat murakkab ilmiy-texnik vazifalarni bajardi, balki koinot sharoitida oziq-ovqat tayyorlash borasida ham yangi qadam tashladi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

China Manned Space Agency (CMSA) maʼlumotlariga koʻra, stansiya bortida ilk bor maxsus pech yordamida shirin qovoq boʻlaklari pishirildi. Bu kabi maishiy tajribalar shunchaki koʻngilochar mashgʻulot emas, balki uzoq muddatli koinot ekspeditsiyalarida ekipajning psixologik holatini yaxshilash va ularga qulaylik yaratishning muhim elementi hisoblanadi. Koinotda issiq va mazali taom tayyorlash imkoniyati kelajakdagi yulduzlararo parvozlar uchun zaruriy tayyorgarlik bosqichidir.

Tibbiy tadqiqotlar va mikrogravitatsiya taʼsiri

Missiyaning asosiy qismini koinot tibbiyoti sohasidagi tadqiqotlar tashkil etdi. Taykonavtlar bir-birlarini ultratovush tekshiruvidan oʻtkazib, boʻyin, bilak tomirlari va qorin boʻshligʻi aʼzolarining holatini oʻrganishdi. Ushbu maʼlumotlar uzoq vaqt davomida vaznsizlik sharoitida boʻlgan inson organizmidagi qon aylanishi va mushak tizimidagi oʻzgarishlarni tahlil qilish uchun oʻta muhimdir.

Shuningdek, tadqiqotlar doirasida inson miyasining orbitadagi faoliyati ham diqqat markazida boʻldi. Ekipaj aʼzolari elektroensefalografiya (EEG) uskunalaridan foydalangan holda, turli yoritish rejimlarida koʻrish-motor koordinatsiyasi va xulq-atvor reaksiyalarini sinovdan oʻtkazdilar. Bu tajribalar kelajakda Oyni oʻzlashtirish va undan uzoqroq masofalarga uchishda inson omilini hisobga olishga yordam beradi.

Robototexnika va anʼanaviy tibbiyot uygʻunligi

Ekspeditsiya dasturidan inson va robotlarning oʻzaro hamkorligi boʻyicha tajribalar ham oʻrin olgan. Taykonavtlar stansiyadagi bort roboti bilan birgalikda ishlash orqali avtonom tizimlarni boshqarish algoritmlarini takomillashtirish uchun zarur maʼlumotlarni toʻplashdi. Bunday robotlashtirilgan yordamchilar ochiq koinotdagi murakkab ishlarni bajarishda insonning asosiy koʻmakchisiga aylanishi kutilmoqda.

Qiziqarli jihati shundaki, Xitoy koinot dasturida anʼanaviy xalq tabobati usullaridan ham voz kechmagan. Ekipaj aʼzolari oʻz salomatligini nazorat qilishda anʼanaviy Xitoy tibbiyoti diagnostika majmuasidan foydalanmoqdalar. Bu usul koʻp oylik parvozlar davomida fiziologik koʻrsatkichlarni monitoring qilishning samarali vositasi sifatida baholanmoqda.

Eslatib oʻtamiz, Shenzhou-23 kemasi 2026-yil 24-may kuni orbitaga koʻtarilgan edi. Ushbu missiyaning eng asosiy maqsadlaridan biri insonning koinotda bir yil davomida uzluksiz boʻlishi boʻyicha tajriba oʻtkazishdir. Toʻplangan barcha ilmiy natijalar Xitoyning Quyosh tizimidagi uzoq obʼyektlarga, jumladan, Oyga amalga oshirishi kutilayotgan kelgusi parvozlari uchun poydevor boʻlib xizmat qiladi.