Buyuk Britaniya shov-shuvli raqamli identifikatsiya kartalari rejasidan voz kechdi

Buyuk Britaniyaning yangi hukumati mamlakat miqyosida joriy etilishi kutilayotgan va jamoatchilik orasida keskin noroziliklarga sabab boʻlgan raqamli identifikatsiya kartalari (Digital ID) loyihasini rasman bekor qildi. Yangi tayinlangan Bosh vazir Andy Burnham oʻzidan oldingi hukumat tomonidan ilgari surilgan ushbu bahsli tashabbusdan voz kechilishini tasdiqladi. Bu qaror nafaqat inson huquqlari himoyachilarining gʻalabasi, balki mamlakat iqtisodiyotidagi jiddiy oʻzgarishlar belgisi sifatida koʻrilmoqda. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Hukumatning maʼlum qilishicha, raqamli ID kartalar dasturidan tejalgan mablagʻlar aholining yashash xarajatlari ortib borayotgan bir paytda elektr energiyasi uchun toʻlovlarni kamaytirishga yoʻnaltiriladi. Moliya vaziri John Healy ushbu oʻzgarishlar qish mavsumida britaniyalik xonadonlarga biroz boʻlsa-da yengillik berishini va moliyaviy barqarorlikni taʼminlashini taʼkidladi. Shu tariqa, texnologik loyiha oʻrnini ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash egalladi.

Noroziliklar va xavfsizlik masalalari

Raqamli identifikatsiya tizimini joriy etish rejasi sobiq Bosh vazir Keir Starmer tomonidan taklif etilgan edi. Uning fikricha, davlat tomonidan beriladigan raqamli ID kartalar noqonuniy mehnat migratsiyasiga qarshi kurashish va davlat xizmatlaridan foydalanishni modernizatsiya qilishda muhim vosita boʻlishi kerak edi. Biroq, bu reja Britaniya jamiyatida katta qarshilikka uchradi. 3 millionga yaqin fuqaro ushbu tizimga qarshi petitsiyaga imzo chekdi, bu mamlakat parlament tarixidagi ikkinchi eng yirik koʻrsatkichdir.

Tanqidchilarning asosiy xavotiri shaxsiy maʼlumotlarning maxfiyligi va davlat tomonidan oʻrnatiladigan nazorat bilan bogʻliq edi. Koʻpchilik raqamli ID tizimi fuqarolarni doimiy kuzatish imkonini beradi deb hisobladi. Britaniya xalqi uchun bu kabi tashabbuslar yangilik emas — 2000-yillarda Tony Blair hukumati ham shunga oʻxshash loyihani boshlagan, ammo 2011-yilda yangi koalitsion hukumat hokimiyatga kelishi bilan u toʻxtatilgan edi.

Iqtisodiy samaradorlik soʻroq ostida

Dastlabki hisob-kitoblarga koʻra, milliy ID kartalar tizimini yaratish uch yil ichida hukumatga 1,8 milliard funt sterlingga (taxminan 2,4 milliard dollar) tushishi kerak edi. Biroq, bu raqamlar koʻplab bahslarga sabab boʻldi. Maʼlumotlarga koʻra, ushbu sxemani moliyalashtirish uchun zarur boʻlgan mablagʻlar aslida hech qachon toʻliq ajratilmagan. Keir Starmer iyun oyi oxirida isteʼfoga chiqishini eʼlon qilganidan soʻng, uning oʻrnini egallagan Andy Burnham iqtisodiy ustuvorliklarni oʻzgartirishga qaror qildi.

Bugungi kunda raqamli texnologiyalar va sunʼiy intellekt rivojlanayotgan davrda shaxsni tasdiqlovchi raqamli hujjatlar masalasi koʻplab davlatlar kun tartibida turibdi. Britaniya tajribasi shuni koʻrsatmoqdaki, hatto eng zamonaviy texnologik yechimlar ham, agar ular jamiyat ishonchini qozonmasa va shaxsiy daxlsizlikka xavf tugʻdirsa, muvaffaqiyatsizlikka uchrashi mumkin. Hozircha Buyuk Britaniya anʼanaviy hujjat aylanishi va ijtimoiy himoyani kuchaytirish yoʻlidan borishni maʼqul koʻrmoqda.