O‘zbekistonda propanning chakana narxi sezilarli darajada qimmatlashdi

Yurtimiz haydovchilari va avtotransport egalari uchun yoqilg‘i bozoridagi o‘zgarishlar har doim eng dolzarb va e’tibor markazidagi mavzulardan biri bo‘lib kelgan. Ayniqsa, suyultirilgan gaz (propan) iste’molchilari uchun oxirgi haftalar ancha jiddiy sinovlarga boy bo‘lmoqda. Respublika bo‘ylab suyultirilgan gazning chakana sotilish bahosida sezilarli o‘sish kuzatila boshladi. Olib borilgan tahlillarga ko‘ra, atigi so‘nggi bir oy ichida O‘zbekistonda propanning chakana narxlari o‘rtacha 20 foiz atrofida yuqoriladi.

Bunday keskin qimmatlashuv mamlakatimizning barcha hududlaridagi gaz quyish shoxobchalarida yaqqol ko‘zga tashlanmoqda.

Hududlar kesimida suyultirilgan gaz bahosi

Avtomobillarga gaz quyish shoxobchalaridagi (AGQSH) yangi narxlar yurtimizning turli viloyat va shaharlarida turlicha shakllantirilgan. Ayni paytdagi amaliy holat quyidagi maxsus integratsiyalashgan jadvalda aks etgan:

Narx navoning ko‘tarilishiga nima sabab bo‘ldi?

Suyultirilgan gaz narxining bu qadar shiddat bilan ko‘tarilishi ortida faqatgina tadbirkorlarning xohishi emas, balki tovar-xomashyo birjasidagi jiddiy iqtisodiy omillar yotibdi. Eng asosiy muammo — birja savdolariga chiqarilayotgan mahsulot hajmi (taklif)ning keskin kamayib ketgani bo‘ldi.

Raqamlarga murojaat qiladigan bo‘lsak, birjadagi kunlik propan savdosi hajmi qariyb uch barobarga qisqarib, 2 230 tonnadan atigi 866 tonnagacha tushib ketgan. Bozorda taklifning bunday keskin kamayishi, o‘z-o‘zidan mahsulotga bo‘lgan talabni oshirib yubordi va chakana narxlarning qimmatlashishiga olib keldi.

Iste’molchilar va yuk tashish bozoridagi ahvol

Ushbu vaziyat haydovchilar uchun kutilmagan zarba bo‘ldi, deyish mumkin. Zero, propan narxining oshishi yaqindagina mamlakatimizda siqilgan gaz (metan) uchun belgilangan maksimal chakana narxlarning yuqorilashi fonida yuz bermoqda.

Har ikki asosiy muqobil yoqilg‘i turining qimmatlashuvi oddiy iste’molchilar, ayniqsa kunlik daromadi transport vositasi bilan bog‘liq bo‘lgan kirakashlar hamda ichki yuk tashish (logistika) bozori vakillariga bo‘lgan moliyaviy yuklamani va xarajatlarni sezilarli darajada oshirib yubordi.

Zamin sharhi: Avtomobil yoqilg‘isi, ayniqsa propan va metan narxlarining o‘sishi zanjirli reaksiya hosil qilib, bozorlardagi boshqa mahsulotlar va ko‘rsatiladigan xizmatlar bahosiga ham bevosita ta’sir o‘tkazishi sir emas. Birjada mahsulot hajmining 2230 tonnadan 866 tonnaga tushib ketishi sun’iy taqchillikni yuzaga keltirgan ko‘rinadi. Umid qilamizki, mas’ul vazirlik va idoralar tomonidan birjaga chiqarilayotgan propan hajmi yaqin kunlarda qayta tiklanadi va narxlar yana o‘z maromiga qaytadi. Aks holda, bu holat yo‘lkira va yuk tashish narxlarining ham ko‘tarilishiga sabab bo‘lishi mumkin.

Yurtimiz yoqilg‘i bozoridagi eng so‘nggi o‘zgarishlar, birja savdolaridagi yangi narxlar va iqtisodiyotga oid eng ishonchli, qaynoq yangiliklarni har doim Zamin sahifalarida biz bilan birgalikda kuzatib boring!