Стрессга қарши “вакцина” борми? Олимлар жавоб берди

Стресс замонавий инсон ҳаётининг ажралмас қисмига айланган. Имтиҳонлар, ишдаги босим, молиявий қийинчиликлар ёки шахсий ҳаётдаги муаммолар деярли ҳар бир инсонга таниш ҳолат. Бироқ олимлар фикрича, стресс ҳар доим ҳам зарарли эмас. Аксинча, меъёрдаги ва назорат қилинадиган стресс инсонни келажакдаги оғирроқ синовларга тайёрлаши мумкин.

Мутахассислар бу жараённи шартли равишда “стрессга қарши вакцинация” деб аташмоқда. Яъни организм кичик ва бошқариладиган қийинчиликларга мунтазам дуч келиб турса, кейинчалик каттароқ стрессларга нисбатан чидамлироқ бўлади. Худди вакцина иммунитетни шакллантиргани каби, ҳаётдаги майда синовлар ҳам руҳий барқарорликни мустаҳкамлайди.

Олимларнинг таъкидлашича, қисқа муддатли стресс диққатни оширади, хотирани яхшилайди ва инсон имкониятларини сафарбар қилади. Аммо стресс узоқ вақт давом этса, хавотир, тушкунлик, уйқу бузилиши ва юрак-қон томир касалликлари каби муаммоларга олиб келиши мумкин.

Тадқиқотларда ҳарбий хизматчилар мисоли ҳам келтирилади. Мунтазам машғулотлар ва назорат қилинадиган қийинчиликлар уларнинг стрессга бардошлилигини ошириши аниқланган. Мутахассислар бундай тажрибани кундалик ҳаётда ҳам қўллаш мумкинлигини айтмоқда. Янги кўникмаларни ўрганиш, омма олдида сўзлаш, жисмоний машқлар билан шуғулланиш ёки қулайлик ҳудудидан чиқиш руҳий барқарорликни кучайтиради.

Шу билан бирга, олимлар стрессга қарши ҳақиқий биологик “вакцина” яратиш устида ҳам иш олиб бормоқда. Айрим тажрибаларда махсус бактериялар стресснинг салбий таъсирини камайтириши мумкинлиги аниқланган. Бироқ бундай воситалар ҳозирча илмий тадқиқот босқичида қолмоқда.

Мутахассислар ҳозирча стрессга қарши энг самарали усуллар сифатида мунтазам жисмоний фаоллик, сифатли уйқу, нафас машқлари, ижтимоий мулоқот ва кун тартибига риоя қилишни тавсия этмоқда. Хулоса қилиб айтганда, стрессдан бутунлай қутулиш қийин, аммо унга қарши чидамлиликни шакллантириш мумкин.