Ер тезроқ айлана бошладими? Тарихдаги энг қисқа кунлардан бири аниқланди

Олимларнинг маълум қилишича, 2026 йил июль ойида Ер сўнгги йиллардаги энг қисқа кунлардан бирини бошдан кечирди. Бу ҳодиса сайёрамизнинг ўз ўқи атрофидаги айланиш тезлиги одатдагидан бироз юқори бўлгани билан изоҳланмоқда.

Мутахассислар ҳисоб-китобларига кўра, мазкур кунда Ер бир марта тўлиқ айланишни одатий 24 соатдан тахминан 0,65 миллисекунд тезроқ якунлади. Бу фарқ инсон томонидан сезилмайди, чунки у сониянинг мингдан бир қисмига тенг. Бироқ бундай ўзгаришлар юқори аниқликда ишлайдиган вақт тизимлари учун аҳамиятли ҳисобланади.

Олимлар таъкидлашича, Ернинг айланиш тезлиги доим бир хил бўлмайди. У атмосферадаги жараёнлар, океан оқимлари, Ойнинг тортиш кучи ва сайёрамиз ички қатламларида кечадиган табиий жараёнлар таъсирида оз миқдорда ўзгариб туради. Шунинг учун кун давомийлиги баъзан бир неча миллисекундга қисқариши ёки узайиши мумкин.

Мутахассислар 2020 йилдан буён Ернинг айланишида бир нечта шундай тезлашиш ҳолатлари кузатилаётганини қайд этмоқда. Аммо бу Ернинг доимий равишда тезроқ айлана бошлаганини англатмайди. Аксинча, узоқ муддатли нуқтаи назардан олиб қаралганда, сайёрамизнинг айланиши аста-секин секинлашиб бормоқда. Ҳозирги тезлашишлар эса қисқа муддатли табиий ўзгаришлар сифатида баҳоланмоқда.

Бундай кичик фарқлар оддий инсон ҳаётига деярли таъсир қилмайди. Бироқ GPS навигацияси, сунъий йўлдошлар, телекоммуникация тармоқлари ва атом соатлари каби юқори аниқликни талаб қиладиган тизимларда ҳатто миллисекундлар ҳам катта аҳамиятга эга. Шу сабабли халқаро вақт хизмати Ер айланишини мунтазам кузатиб боради ва зарур ҳолларда вақт ҳисобини мувофиқлаштириш чораларини кўради.